پايگاه فرهنگى و احساس نياز به يك انقلاب
براى انجام هر عملى بايد نسبت به آن احساس نياز كرد و اگر اين نياز درونى وجود نداشت ، انسان در زندگى ، به هيچ كارى نمىپرداخت . مثلا ، احساس نياز به وجود مسكن ، آدمى را وامىدارد كه براى حفظ جان خويش ، به ايجاد خانه و پناهگاه بپردازد . و همچنين انگيزه نياز باعث پيدايش وسايل نقليه و ايجاد راههاى آسفالته و ديگر وسايل زندگى بشرى مىشود .
نياز ، انگيزهء پرداختن به هر كارى است . اگر در ملّتى نياز درونى مبنى بر ضرورت اصلاح و اقدام و قيام وجود نداشته باشد ، امكان ندارد بتوان اين ملّت را به طرف اصلاح و تلاش و ايثار ، پيش برد ، بويژه آنكه ، هر اصلاحى به ايثارهاى چشمگير و از خود گذشتگى ، نيازمند است و طبيعة افرادى كه به ايجاد اصلاح و پيمودن راه تحقّق آن ، احتياجى احساس نمىكنند در اين مسير گامى نخواهند برداشت . اين سؤال همچنان به قوّت خود باقى است :
چگونه ممكن است ملّتى را واداشت تا به اصلاح و جنبش بپردازند ؟
اين آرمان تنها با ايجاد روحيهء انقلابى در ميان ملّت امكانپذير است ، مقصود ما از اين جمله آن است كه ، بايد به اهميّت اصلاح و ضرورت ايجاد اين روحيه و اميدوار كردن مردم نسبت به عملى بودن نهضت ، پى برد و اين جز از راه بالا بردن روحيه و تحريك همّتهاى عالى امكان ندارد .
اين بود مفهوم روحيه دادن به امّت .
گاهى در تاريخ به ملّتى برمىخوريم كه ، چهار صد سال زير يوغ استعمار اسير است ، آحاد اين ملّت ، كشته شده و اموال و ثروتهايشان به غارت مىرود و همهء آنها به بندگى گرفته مىشوند و اين ملّت نيز در مقابل غاصبان حقش ، تسليم بندگى و بردگى است .
پس از آن كسى به صحنه مىآيد كه به اين ملّت روحيه مىدهد و جز يك كلمه چيز ديگرى بر زبان نمىآورد :
« اى ملّت برخيزيد ، حركت كنيد ، بشوريد و قيام كنيد . » در اين هنگام ملّت به جوش و خروش مىآيد و در همين جاست كه استعمار بساطش را جمع كرده و اين ملّت را به حال خود رها مىكند . ملّتهاى هند و چين به همين طريق از دام استعمار رستند . ملّت عرب در زمان ظهور بنى اكرم ، ملّتى پابرهنه و خشن بودند كه يكديگر را مىخوردند ولى پيامبر ( ص ) به ايشان روحيه داد و آنان را واداشت تا وضع موجود را دگرگون ، و بر دنيا آقايى كنند . از سوى ديگر به جوانى ، با تربيت اسلامى برخورد مىكنيم ( طارق بن عزيز ) كه يكى از زيباترين و قويترين كشورهاى دنيا يعنى اندلس قديم را فتح مىكند در صورتى كه ارتش اسلام در آن روزگار هيچ چيز جز اسلحهء سبك