فاطمه زهرا عليها السلام قرار مىگرفته است . بر ديوار شرقى اين اتاق « رَفى » است كه روى آن قطعه سنگى از دستاسهاى « 1 » قديم نهاده شده كه مىگويند اين دستاسِ حضرت زهرا عليها السلام است كه در زمان حيات از آن استفاده مىكرده است .
به موازات طول خانه و گذرگاه بيرونى و سكوى داخلى از شمال ، فضايى است با ارتفاع يك متر و نيم به مساحت شش متر در هفت متر كه تصوّر مىكنم اين محل همان جايى باشد كه حضرت خديجه مالالتجارهء خود را در آن نگهدارى مىكرده است . اين بود مشخصات خانه ، چنان كه « بتانونى » در سفرنامهء خود آورده است .
بتانونى گويد : « اگر نيكبنگرى خواهىديد كه در اين خانه جز سادگى نيست ! خانهاى است داراى چهار اتاق كه سه اتاق از آنها ، اندرونى است ، يكى مخصوص دختران ، ديگرى براى همسر ، سوم براى عبادت و چهارم براى امور شخصى و مراجعات مردم » . « 2 »
در « شفاء الغرامِ » فاسى ، مشخصات خانهء خديجه به گونهاى ديگر آمده است . وى مىنويسد :
« اين خانه امروزه به صورت مسجد است ؛ ايوانى دارد با هفت ضلع كه بر هشت ستون قرار گرفته . در وسط ديوار قبلهء آن ، سه محراب وجود دارد كه در آن بيست و شش زنجيره ، در دو خط موازى ديده مىشود و مقابل آن ايوانى است داراى چهار ضلع و پنج ستون و اين دو ايوان را يك صحن به يكديگر متصل مىسازد . ايوان دوم از اوّلى كوتاهتر است ؛ در نزديكى آن چند موضع وجود دارد كه مردم آن را زيارت مىكنند :
اوّل موسوم به زادگاه فاطمه عليها السلام مىباشد .
دوّم را « قبّهء وحى » گويند كه متّصل به زادگاه فاطمه است .
سوّم « مختبأ » يا اندرون ناميده مىشود .
فاسى ، سپس به ذكر مشخصات مساحت اين سه موضع پرداخته و در پايان مىگويد :
« در زمان خلافت ناصر عباسى ( سال 604 هجرى ) وى به تعمير آن خانه اقدام كرد ؛ زيرا از آثار مهم و معروف در مكّهء مشرّفه بوده است » .
هامش
( 1 ) - دستاس ؛ آسياب دستى كه در قديم با آن گندم و جو و مانند آن را آرد مىكردهاند .
( 2 ) - رحلة البتانونى ، ص 53