بودند كه براى اين منظور تجمّع كردند . مصطفى صلى الله عليه و آله براى آنان خطابهاى ايراد فرمود و مناسك حج را بيان نمود تا پيروى آن حضرت در مناسك براى مردم آسان شود و در عمل ، يكى پس از ديگرى مناسك حج را مشاهده كنند . روز پنج شنبه بيست و چهارم ذىقعده چهار ركعت نماز ظهر را خواندند و به اتّفاق جمعيّت حركت كردند و رهسپار ذوالحليفه ( مسجد شجره ) شدند . مردم از همهء نواحى ، گروه گروه و تكتك آمدند تا شمارِ آنها به حدى رسيد كه جز خدا نداند . از شهر و ديارِ خود جدا شدند و با فرزندان و خاندانشان خدا حافظى كردند و راحت و آسايش را به كنارى نهادند و آماده پذيرش مشقتهاى اين سفر الهى شدند . گروهى پياده و گروهى بر شتران لاغر سوار ، مشتاقانه در انتظار ديدار بيت عتيق بودند ، از غارِ حرا لمعات نور مىدرخشيد ! و فرشتگان از هرسو آنان را بدرقه مىكردند ، تا به حريم كبريايى بار يابند و با مشاهدهء سيماى نورانى و جبين انور سيد المرسلين ، با رسول خدا دمساز سوند . گردنها كشيده مىشد . تا آن وجودِ گرامى را كه خدايش به رسالت برگزيده و برهمهء خلق برترى داده است ، مشاهده كنند و ديدگان از نور جمالش لبريز گردانند .
بدينگونه پيامبر صلى الله عليه و آله حركت كرد و آن كاروان عظيم - كه ديده از مشاهدهء انتهايش ناتوان بود - به راه افتاد . گويى امواجى است خروشان در اقيانوسى بىكران ! آنگاه كه كاروان بر پستى و بلندى بيابانها حركت مىكرد . زمين زير گامهاى پاك موحّدان مىلرزيد ، گويى خورشيد از سيمايشان طلوع مىكرد ، ! آنگاه كه در پيرامون پيامبر بزرگوار از هر طرف حلقه زده و دلهايشان به دو پيوسته و قلبها از محبتش شكفته مىشد و اگر مىتوانستند حضرتش را بر سرو گردنها بلكه بر ديدگان مىنهادند و اگر قادر بودند رنجهاى سفرش رابه جان مىخريدند ، تا هرچه بيشتر رضاىِ حضرت دوست را به دست آورند و شكرِ نعمتش را ادا كنند . اين نعمت بزرگ و رحمتِ بىپايان كه خدا پيامبرى در ميان آنها ، از خودشان بر انگيخت تا آيات الهى را بر آنها آشكار سازد و آنها را پيراسته گرداند و كتاب و حكمت تعليم دهد و از ظلمات به روشنايى آورد . پاكيزهها را حلال كند و پليدىها را حرام نمايد و بار گرانى را كه بر گُردهء آنها نهاده شده بود بردارد و زنجيرهاى اسارتشان را بُگسلد ؛ آرى ، خدا بهوسيلهء او كسانى را به راههاى سلامت و سعادت هدايت
إنها فاطمة الزهراء س ( فاطمه زهرا ع ) ( فارسى ) — صفحة 225
مساهمون: محمد عبده اليماني
ص٢٢٥