مهارت عامل در كسب خبر و ميزان مورد اعتماد بودن عامل و منبع خبر تعيين گردد .
در آن جا كه عامل و منبع مورد وثوق نيست و احتمال جعل خبر وجود دارد ، بايد بررسى و دقّت كرد . از اين رو مىبينيم وقتى وليد بن عُقْبة امتناع طايفه بنى المصطلق از پرداخت زكات و تصميم ايشان بر جنگ را به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر داد آيه شريفه بر حضرت نازلشد كه :
« يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَاءٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمينَ » « 1 »
اى مؤمنان ! هرگاه شخصى فاسق خبرى براى شما بياورد ، دربارهء آن تحقيق كنيد ؛ مبادا از روى نادانى به قومى آسيب و رنجى رسانيد و از كردهء خود سخت پشيمان گرديد .
علامه طباطبايى در ذيل آيه شريفه مىفرمايد :
« خداى سبحان در اين آيه ، اصل عمل به خبر را ، كه اصلى است عقلايى ، امضاء كرده است . زيرا اساس زندگى اجتماعى بشر به همين است كه وقتى خبرى را مىشنوند به آن عمل كنند . چيزى كه هست ، در خصوص خبر اشخاص فاسق دستور فرموده تحقيق كنيد و اين در حقيقت نهى از عمل به خبر فاسق است و حقيقت اين نهى ، اين است كه مىخواهد از بىاعتبارى و عدم حجّيت خبر فاسق پرده بردارد و اين هم خودش نوعى امضاء است . چون عقلاء هم رفتارشان همين است كه خبر اشخاص بى بند و بار را حجت نمىدانند ؛ به خبر كسى عمل مىكنند كه به
هامش
( 1 ) - حجرات ( 49 ) ، آيهء 6 .