همواره از مسيرى حركت مىكرد كه دشمن گمان نمىكرد . آنگاه در يك فرصت مناسب ، بر آنان هجوم مىبرد . « 1 »
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله براى گرفتن انتقام خون اصحاب رجيع و سركوبى متجاوزان ، از مدينه خارج شد . كيفيت حركت و مسير حضرت بهگونهاى بود كه بهنظر مىآمد قصد شام را دارد بدين وسيله ، توانست بنىلحيان را فريب دهد . سپس به حركت خويش ادامه داد و در نزديكى غرّان فرود آمد . « 2 » اين مانور و تغيير مسير حضرت باعث شد تا قاتلان مبلّغان اسلامى ( اصحاب رجيع ) ، نتوانند از مقصد اصلى پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله آگاه شوند .
حضرت همچنين ، در فتح مكه براى فريب دشمن و عدم آگاهى آنان از هدف حركت نيروهاى اسلام ، اباقتاده را به همراه هشت نفر به سمت بطن إضَمْ اعزام كرد ، تا مسلمانان گمان كنند حضرت قصد حركت بدان سوى را دارد نه فتح مكه را . اعزام آنان براى اين بود كه شايع كنند پيامبر اسلام قصد حمله به آن منطقه را دارد .
دشمن نيز ممكن است از اين شيوه استفاده كند تا بتواند به اهداف خويش دست يابد . در اين مورد درايت و زيركى و هوشيارى فرمانده ، اساسىترين عامل خنثى كردن تاكتيكهاى دشمن است .
معاويه در نبرد صفّين ، نامهاى نوشت و به سوى سپاهيان حضرت پرتاب كرد . در نامه آمده بود : از بندهء خير خواه خدا به شما ! معاويه قصد دارد آب فرات را بهسوى شما منحرف كند تا شما در آن غرق شويد ،
هامش
( 1 ) - عقد الفريد ، ج 1 ، ص 127 و سنن ابى داوود ، ج 3 ، ص 42 .
( 2 ) - كامل ابن اثير ، ج 2 ، ص 188 ، المغازى ، ج 2 ، ص 526 ؛ سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 292 وطبقات ، ج 2 ، ص 78 .