كيفيت و شرايط جنگ
حماسهآفرينىها و رشادتهاى عظيم قواى اسلام چنان رعب و وحشتى در دلدشمنان افكنده بود كه براى مقابله با اين نيروهاى پرتوان ، لشكر عظيمى تدارك ديدند و با شنيدن حركت و آمادگى سپاه مسلمانان ، فقط از منطقهء شام صد هزار سرباز گرد آمده ، به مناطق مرزى اعزام شدند . خود هرقل ، پادشاه روم هم با صد هزار سرباز از روم حركت كرده ، در يكى از شهرها به عنوان نيروى پيشتيبانى مستقر شد . « 1 »
گردآورى اين همه جنگجو براى مقابله با سه هزار رزمندهء مسلمان شگفتآور بود .
روميان علاوه بر افزونى تعداد نفرات از تجهيزات و امكانات برترى برخوردار بودند . افزون بر اين ، نيروهاى دشمن در سرزمين خود بودند و همه گونه امكانات تداركاتى و ترابرى و مهمّات در اختيار داشتند . همهء اينها ، در ظاهر به نفع قواى دشمن بود .
در مقابل ، سپاه اسلام به سلاح معنوى ايمان و روحيهء بالاى فداكارى و شهادتطلبى و عشق به لقاءاللّه مجهّز بودند . لشكريان اسلام هنگامى كه به سرزمين دشمن نزديك و از آمادگى فوقالعاده دشمن با خبر شدند ، بيدرنگ براى شيوهء مقابله شوراى نظامى تشكيل دادند و چيزى نمانده بود كه طّى نامه و پيك فورى از پيامبر كسب تكليف كنند ، ولى عبداللّه بن رواحه كه فرمانده سوّم بود ، برخاست و در خطابهء پرشورى مسلمانان را به جنگ ترغيب كرد . سخنان موثّر عبداللّه تصميم آنان را بر جنگيدن در همان محلّ تعيين شده ، قطعى كرد و گفتند : به خدا قسم ، پسر رواحه راست مىگويد . آنگاه رهسپار شدند . « 2 »
شروع جنگ
رويارويى دو نيرو ابتدا در نقطهاى به نام شارف بود ، ولى قواى اسلام براى موضعگيرى بهتر ، اندكى عقبنشينى كرده و در سرزمين موته كه موقعيت خوبى داشت ، مستقر شدند .
هامش
( 1 ) . همان .
( 2 ) . اعيان الشيعه ، ج 4 ، ص 124 .