بازماندگان شهدا پيكر شهيدشان را به مدينه برده تا در آنجا به خاك بسپارند ، دستور مىدهد كه پيكرها به محل شهادت برگردانده و در همانجا به خاك سپرده شود .
برخى از محققان در بارهء اصرار پيامبر در خاكسپارى شهداى احد در محل شهادت گفتهاند كه آن حضرت نمىخواسته حمل اجساد در اسلام سنت گردد و بازماندگان را به زحمت اندازد ، اما اين توجيه نادرست به نظر مىرسد ، زيرا آن حضرت در مواردى كه شهدا بهمراتب دور تر از احد به مدينه بودند ، اجازه فرمود كه اجساد به مدينه منتقل شود .
آرى ، رسول خدا ( ص ) مىخواست در احد يادبودى از تاريخ سرنوشتساز اسلام به جاى گذارد و در آن درندهخويى و وحشيگرى دشمنان اسلام را به نمايش گذارد تا ديگر حناى دشمنان صليبى و مبلّغان مسيحى - كه اسلام را دين زور و شمشير معرفى مىكنند - رنگى نداشته باشد و به همهء جهانيان اعلام كند كه اسلام متّكى به زور و شمشير نبود ، بلكه چون دشمنان اسلام فاقد منطق و فطرت انسانى بودند ، به مثلهگرى روى آوردند .
آيا در برابر چنين دشمنان گرگصفتى ، از موجوديت خود دفاع كردن تكيه بر زور و شمشير است ؟ !
پيامبر ( ص ) همه ساله به قصد زيارت شهداى احد رهسپار مزار آنان مىشد ، و هرگاه به مدخل درّهء احد مىرسيد با صداى بلند مىفرمود :
السَّلامُ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ
درود بر شما به [ پاداش ] آنچه صبر و شكيبايى پيشه كرديد ، چه نيكو است فرجام آن سراى . « 1 »
شيخ مفيد ( ره ) آورده است كه رسول خدا ( ص ) تا زنده بود مردم را به زيارت قبر حمزه ( ع ) سفارش مىفرمود و خود نيز پيوسته به زيارت حمزه و ديگر شهدا مىرفت . « 2 »
روزى رسول خدا ( ص ) بر قبر مُصعب بن عُمير ( يكى از شهداى احد ) ايستاد و دعا كرد ، آنگاه اين آيه را تلاوت كرد : « مردانى كه بر آنچه با خدا پيمان بستند سرنهادند ،
هامش
( 1 ) . مغازى ، ج 1 ، ص 313 .
( 2 ) . مفاتيح الجنان ، شيخ عباس قمى ، ص 337 .