قسم به خدايى كه جانم در دست اوست ، اشعار عبداللّه ، بر كفّار ، سنگين تر و گرانتر از فرود آمدن تير بر آنان است .
سومين فرمانده در نبرد موته
چنان كه پيشتر گفته شد ، پيامبر ( ص ) براى مسلمانان عازم نبرد با روميان ، سه فرمانده تعيين كرد . سومين فرمانده كه مىبايست در صورت شهادت دو فرمانده ديگر فرماندهى مسلمانان را بر عهده گيرد ، عبداللَّه بن رواحه بود .
در جريان مشايعت رسول خدا ( ص ) و عدّهاى از سپاهيان اسلام ، مشايعت كنندگان با سربازان اسلام وداع كرده و به آنان گفتند : خداوند شما را حمايت كند و سالم و با غنايم جنگى بازگرداند . در اينجا عبداللّه بن رواحه اين اشعار را خواند :
لكِنَّنى أَسْأَلُ الَّرحْمنَ مَغْفِرَةً * وَضَرْبَةً ذاتَ فَرْغٍ تَقْذِفُ الزَّبَدا
حَتَّى يُقالَ إِذا مَرُّوا عَلى جَدَثىِ * أَرْشَدَهُ اللَّهُ مِنْ غازٍ وَقَدْ رَشَداً « 1 »
من از خداوند آمرزش مىطلبم و ضربت شكنندهاى كه كفهاى خون از آن بيرون ريزد و اين كه هنگام عبور مردم از كنار قبر من ، مرا دعا كنند و بگويند خدا او را سعادتمند گرداند .
اين جملات نمايانگر قدرت ايمان و شجاعت و عشق وافر عبداللّه بن رواحه به شهادت است . اين فرمانده شجاع به هنگام وداع با مسلمانان گريست و چون علّت گريه را پرسيدند ، گفت : من هرگز علاقهاى به دنيا ندارم و براى جدا شدن از دنيا گريه نمىكنم .
علت گريهء من اين است كه از پيامبر ( ص ) اين آيه را شنيدهام : وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيّاً . « 2 » بنابراين ورود من به دوزخ قطعى و مسلّم است ، ولى نمىدانم كه عاقبت من چگونه خواهد بود و آيا از جهنّم رهايى مىيابم يا خير ؟ « 3 »
هامش
( 1 ) . سيرهء ابنهشام ، ج 4 ، ص 15 - 16 .
( 2 ) . « احدى از شما باقى نخواهد ماند مگر اين كه وارد دوزخ مىگردد و اين حكم حتمى پروردگار تومىباشد . » ( مريم ، آيهء 71 ) .
( 3 ) . سيرهء ابن هشام ، ج 4 ، ص 15 ؛ اسد الغابه ، ج 3 ، ص 158 ؛ كامل ، ج 2 ، ص 234 - 235 .