12 - علم قرض الشّعر 13 - علم نقد الشّعر 14 - علم خطابه ( آيين سخنورى ) 15 - علم خط ، املاء ، رسم الخط 16 - علم تاريخ ( تاريخ ادبيات )
( ادبيّات و تعهّد در اسلام ، ص 45 و 46 )
از تعاريف فوق استنباط مىشود كه ، ادبيّات دو مفهوم عام و خاص دارد . قصد ما در اين كتاب ، ادب به معناى خاص آن است كه شامل شعر و نثر مىشود .
ادبى كه در اين نوشته از آن سخن مىرود ، ادبى است متعهّد و سياسى كه ما عنوان « ادبيّات سياسى » را بر آن نهادهايم . سعى بر آن است كه در اين ادبيّات ، شاعران شيعه ، كه بلندگويان و سخنگويان انقلابهاى علوىاند ، در رابطه با استمرار امامت شيعه مطرح كنيم . بدينمنظور ، خواننده درمىيابد كه اين شاعران هريك با ائمهى بزرگوار شيعه - عليهم السّلام - در ارتباط بوده و پيام رهبرى را به گوش مردم رساندهاند . هدف اصلى از طرح اين ادبيّات ، شناسايى چهرهى انقلابهاى مكتبى شيعه در تاريخ است .
مزيّتهاى ادب شيعه از حيث موضوع و مضمون
ادب شيعه از حيث موضوع و مضمون از ادبيّات ديگر فرقهها و احزاب اسلامى ، ممتاز است . اين ويژگىها را مىتوان اينگونه دستهبندى كرد :
1 - احتجاج در امامت ائمّهى طاهرين - عليهم السّلام ؛
2 - باور به حقّ اهل بيت عصمت - عليهم السّلام - در امامت نصّا و تعينيا ، بهموجب وصيّت پيامبر گرامى خدا - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - در غدير خم ؛
3 - باور به محبّت اهلبيت پيامبر ( ص ) و آن را در شمار محبّت خداوند و پيامبر ( ص ) دانستن ؛
4 - افتخار به امير المؤمنين على - عليه السّلام - و به عدل آن بزرگوار ؛
5 - تشويق به خروج و عصيان بر امويان و عبّاسيان ؛
6 - دشمنى شديد نسبت به امويان و عبّاسيان ، قاتلان امام حسين ( ع ) و انقلابيون علوى و فاطمى ؛
7 - هجو سابيّان و ناصبيّان ؛