حاصل اين تشويقهاى معنوى و تلاشهاى پيوستهء مسلمانان فرهنگ و تمدن اسلام بود كه هم علم و ادب و هنر را به اوج رساند و هم دانشمندانى بس بزرگ را به جهان علم تقديم داشت .
تفصيل اين مطلب موضوع فصل حاضر است كه در چارچوب عناوين زير مورد بحث قرار مىگيرد :
- جايگاه دانش در اسلام ،
- مقام والاى دانشمندان ،
- هدفهاى علمى و آموزشى در تمدن اسلامى ،
- نهادهاى علمى و آموزشى در تمدن اسلامى ،
- جامعهء مشترك المنافع علمى در تمدن اسلامى .
1 . جايگاه دانش در اسلام
براى تبيين جايگاه دانش در اسلام ، آشنايى با ديدگاه قرآن كريم و نيز رسول خدا ( ص ) و پيشوايان راستين اسلام ( ع ) ، ما را به واقعيت امر هر چه نزديكتر خواهد ساخت .
1 - 1 . دانش در نگاه قرآن
حقايق قرآنى زير ما را به جايگاه دانش در اين كتاب شريف رهنمون مىگردد :
1 . قرآن كريم خود يك كتاب يعنى « سمبل دانش » است :
ذلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ . ( بقره : 2 )
اين كتاب كه در حقانيت آن هيچ شك و ترديدى وجود ندارد ، راهنماى پرهيزكاران است .
2 . نخستين آيهء نازل شده بر پيامبر ( ص ) وى را به خواندن فرمان مىدهد :
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ . ( علق : 1 - 5 )
بخوان به نام پروردگارت كه بيافريد ، آدمى را از لختهء خونى بيافريد . بخوان و پروردگار تو ارجمندترين است . خدايى كه به وسيلهء قلم آموزش داد . به آدمى آنچه را كه نمىدانست بياموخت .
آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى ( فارسي ) — صفحة 28
مساهمون: عبد الحسين بينش
ص٢٨