4 . مدارس نظاميه :
اين مدارس با تدبير نظام الملك طوسى ، وزير دودمان سلجوقى ، در شهرهاى اصفهان ، نيشابور ، بلخ ، هرات ، بصره ، بغداد و ديگر جاهاى ايران تأسيس گرديد .
- نظاميهء اصفهان : تدريس در اين نظاميه را خاندان خجندى برعهده داشت ؛ و به افتخار صدرالدين خجندى ، از مدرسان بزرگ اين دودمان ، بر نظاميه اصفهان نام صدريه نهاده شد .
- نظاميهء نيشابور : امام الحرمين ابوالمعالى جوينى ( وفات : 478 ه ) تدريس در آن را عهدهدار بود و ابونصر سراج ( وفات : 518 ) و ابوالحسن كياهراسى ( وفات : 504 ) سِمَت دستيارى او را داشتند . در اين مدرسه ، روزانه سيصد نفر دانشجو سرگرم تحصيل بودند .
- نظاميهء بغداد : اين مدرسه در ميان ديگر مدارس از معروفيت بيشترى برخوردار است . اين شهرت ، پس از وسعت بنا و ميزان موقوفات ، ناشى از حضور دانشمندان بزرگ ايرانى همچون ابو اسحق شيرازى و امام محمد غزالى طوسى بر كرسى تدريس آن بوده است . علاوه بر دو دانشمند ياد شده ، كسان زير نيز در نظاميه بغداد كرسى استادى داشتهاند :
- امام احمد غزالى طوسى ( وفات : 520 ه ) .
- حسين بن على طبرى ( وفات : 495 ه ) .
- ابوزكريا يحيى بن على خطيب تبريزى ( وفات : 502 ه ) .
- ابوالحسن كياعلى بن محمد طبرى ( وفات : 504 ه ) .
- ابوالحسن على بن محمد استرآبادى ( وفات : 516 ه ) .
- ابوسعيد ميهنى ( وفات : 517 ه ) .
- ابو على اصفهانى ( وفات : 525 ه ) شاگرد نظاميه اصفهان و مدرس نظاميهء بغداد .
- ابونصر عبدالرحيم بن امام ابوالقاسم قشيرى ( وفات : 514 ه ) .
- ابوبكر خجندى ( وفات : 552 ه ) .
- ابوالنجيب سهروردى ( وفات : 563 ه ) .
- ابوالخير احمد بن اسماعيل طالقانى ( وفات : 590 ه ) .
- عماد كاتب اصفهانى ( وفات : 597 ه ) .
- شمسالدين محمد بن حكيم كيشى ( وفات : 694 ه ) .
- ابوحامد نووى ( وفات : 567 ه ) .
آشنايى با تاريخ تمدن اسلامى ( فارسي ) — صفحة 136
مساهمون: عبد الحسين بينش
ص١٣٦