تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آثار اسلامى مكه و مدينه ( فارسي ) — صفحة 32

مساهمون:

ص٣٢
كشور سعودى ، داراى شش منطقهء بزرگ است كه عبارتند از : 1 - منطقهء حجاز ، كه مهم‌ترين شهرهاى آن مكه ، مدينه ، طائف و جده است . 2 - منطقهء شمالى ، كه شهرهاى مهم آن تبوك ، حائل و عرعر است . 3 - منطقهء ربع الخالى ، كه مهم‌ترين شهرهاى آن عبيله و شواله است . 4 - منطقهء شرقى ، كه مهم‌ترين شهرهاى آن عبارتند از دمام ، ظهران و جبيل . 5 - منطقهء عسير ، كه مهم‌ترين شهرهاى آن نجران ، ابها ، خميس و جيزان است . 6 - منطقهء نجد ، كه مهم‌ترين شهرهاى آن عبارتند از : رياض ، الخرج ، درعيه ، عنيزه و بريده .

منطقهء حجاز

كلمهء حجاز از « حاجز » گرفته شده و به معناى « مانع » است . اين نام بدين دليل است كه رشته كوه « سراة » كه از شمال تا جنوب در برابر درياى سرخ كشيده شده و طول آن 1760 كيلومتراست ، دوقسمت راازيكديگرجدا كرده كه در يك سوى آن نجد و در سوى ديگر تهامه قرار گرفته است . بدين ترتيب ، اين كوهها مانعى در ميان اين دو ناحيه است و حجاز دقيقاً شامل بخش كوهستانى به سمت غرب ؛ يعنى درياى سرخ است . در واقع ، بخشى از حاشيهء شرقى درياى سرخ را كه مكه و مدينه در آن قرار دارد ، حجاز مىنامند . حجاز چون ديگر نواحىِ جزيرةالعرب ، بسيار خشك و كم آب است و تنها در برخى از وادىها ، آب‌هاى فصلى و يا چاه وجود دارد كه از قديم برخى از قبايل عرب را پيرامون خود گرد آورده است . به همين دليل ، در قديم و تا چند دههء اخير ، يك جا نشينى شهرى و روستايى كمتر در حجاز وجود داشته و در زمان ظهور اسلام تنها چند ناحيه به عنوان مراكز شهرى شناخته مىشده است : مكه ، طائف ، يثرب و خيبر .

شهر مكه و موقعيّت جغرافيايى آن

مهمترين شهر و مقدّس‌ترين نقطهء حجاز ، بلكه جزيرة العرب ، شهرِ مكه است . اين