دانشاندوزى و كسب معرفت علمى است : « 1 » يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ . « 2 »
تا خدا [ رتبه ] كسانى از شما را كه گرويده و كسانى را كه دانشمندند [ بر حسب ] درجات بلند گرداند .
تأكيد بسيار رسولاكرم صلى الله عليه و آله به دانشافزايى مسلمانان گاه موجب شگفتى عموم محققان شده است . رواياتى چون « خداوند نيكبختى هركس را بخواهد ، او را در دين دانا مىگرداند . » ، « 3 » « فرشتگان بالهاى خود را زير پاى دانشجويان مىگسترانند » ، « 4 » « دانشمندان وارثان پيامبراناند . » « 5 » و « نزديكترين مردم به درجه نبوت ، اهل علم و جهاد هستند » « 6 » كه اين رتبه فراتر از مرتبه پيامبران است . همه حكايت از اهميت و جايگاه علم اندوزى در اسلام دارد . « 7 » افزون بر اين ، امام على عليه السلام نيز در فضيلت دانشآموزى فرمود :
العالم اعظم اجراً من الصائم القائم الغازى فى سبيل الله . « 8 »
پاداش عالم نزد خداوند از پاداش روزهدارِ نماز شبخوان كه در راه خدا به جنگ رود ، بزرگتر است .
همو در جايى ديگر به كميل چنين فرمود :
اى كميل ! دانش از دارايى بهتر است : دانش تو را پاس مىدارد و حال آنكه تو دارايى و مال را نگهبانى ؛ دانش فرمانگزار است و دارايى فرمانبَر ؛ دارايى با بخشيدن كم مىشود و دانش با بخشش افزايش مىيابد . « 9 »
هامش
( 1 ) . در باره اهميت مقام دانشاندوزى و علم بنگريد به : كلينى ، اصول من الكافى ، ج 1 ، كتاب فضل العلم .
( 2 ) . مجادله ( 58 ) : 11 ؛ نيز بنگريد به : ملا محسن فيض كاشانى ، كتاب العلم ( ارزش دانش و دانشمند در اسلام ) ، ترجمه اسدالله ناصح ، ص 6 .
( 3 ) . البخارى ، الصحيح ، ج 1 ، ص 28 .
( 4 ) . كلينى ، اصول من الكافى ، ج 2 ، ص 34 .
( 5 ) . همان ، باب 2 ، حديث 2 ؛ نيز بنگريد به : فيض كاشانى ، كتاب العلم ( ارزش دانش و دانشمند دراسلام ) ، ترجمه اسدالله ناصح ، ص 13 ؛ ابن جماعه ، تذكرة السامع ، ص 18 .
( 6 ) . فيض كاشانى ، كتاب العلم ( ارزش دانش و دانشمند در اسلام ) ، ترجمه اسدالله ناصح ، ص 14 .
( 7 ) . همان ، ص 13 .
( 8 ) . كلينى ، اصول من الكافى ، ج 2 ، باب 6 ، حديث 1 .
( 9 ) . ابوحامد محمد بن محمد غزالى ، إحياء العلوم ، ج 1 ، ص 12 .