فطرى ، كه مرحوم شيخ آن را با عنوان « فان قلت » بيان فرموده است از اين قرار است : از روايات زياد و قابل توجهى استفاده مىكنيم هر حكمى از احكام و هر دستورى از دستورات دينى زمانى داراى اعتبار و ارزش و زمانى جائز العمل و واجب الامتثال است كه از معصومين ( ع ) رسيده باشد حكمى كه از طريق غير ائمه ( ع ) بدست آيد نه تنها امتثال و ثوابى ندارد كه بازگو كردن آن حرام خواهد بود بنابراين حكم شرعى اگر از مقدمات عقليه حاصل شود اعتبارى نخواهد داشت مرحوم شيخ سه طائفه روايات را در اين زمينه يادآور شده كه تكتك آنها را بايد به مطالعه بگيريم .
طائفه اوّل اخبارى كه طريق و راه رسيدن به احكام شرعى را به سماع و شنيدن از حجّة ( ع ) منحصر نموده است مانند روايت ( حرام عليكم ان تقولوا بشيء ما لم تسمعوا منّا ) « حرام است بر شما كه چيزى از حلال و حرام و وجوب و حرمت را بازگو نمائيد درحالىكه از ما نشنيده باشيد » ( ج 18 وسائل روايت 33211 / 24 صفحه 47 )
طائفه دوم رواياتى است كه قبولى و بلكه صحت اعمال انسان را در گرو اعتقاد به ولايت و امامت ائمه عليهم السلام قرار داده است مانند روايت ( لو انّ رجلا قام ليله و صام نهاره و حجّ دهره و تصدّق بجميع ما له و لم يعرف ولاية ولىّاللّه فيكون اعماله بدلالته فيواليه ما كان له على اللّه ثواب ) اگر كسى قائم الليل و صائم النهار باشد و روزگارش را به حج و زيارت مكه و انجام مناسك حج بگذارند و تمامى اموالش را در راه خدا صدقه بدهد و به ولايت ولى خدا آشنا نباشد تا اعمال او به رهنمائى ولى خدا باشد و از ولى خدا پيروى نمايد ، در رابطه با عباداتش در نزد خداوند اجر و ثوابى ندارد . ( . . . وسائل ج 1 روايت 298 صفحه 90 )
طائفهء سوم : رواياتى كه اگر كسى از طريق غير سماع از ائمه ( ع ) تقرّب الى اللّه بجويد مورد نكوهش خواهد بود مانند ( من دان اللّه به غير سماع من صادق
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 96
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٩٦