مىكرده كه جهر واجب نمىباشد و بعد از خواندن صلاة ، توجّه بوجوب جهر پيدا كرده است و جهل در اين مورد ، جهل مركّب است و امّا در مورد خنثى ، جهل ، مربوط به موضوع است و جهل خنثى جهل بسيط مىباشد چه آنكه خنثى مىداند كه حكم جهر در مورد مرد ، وجوب است و در مورد زن ، حرمت است و نسبت به موضوع آن حكم ، شك دارد كه آيا جزء رجال است تا جهر واجب باشد و يا جزء نساء است تا اخفات واجب باشد و در مورد جهل به حكم ، روايات مىگويند اعاده لازم نيست و از اين روايات حكم بتخيير بين جهر و اخفات براى خنثى كه جاهل بموضوع است ، هرگز استفاده نخواهد شد .
( و امّا تخيير قاضى الفريضة المنسيّة . . . ق صفحه 24 سطر 8 ج صفحه 37 سطر 20 ) اين عبارت دفع از سؤال مقدر است ما حصل سؤال و اشكال اين است اگر كسى نمازى از نمازهاى پنجگانه را فراموش نموده و نمىداند كه نماز فراموش شده نماز صبح است يا نماز ظهر و يا نماز عصر و يا نماز مغرب و يا نماز عشاء مىباشد ؟ فقهاء در اين مورد حكم نمودهاند كه بايد سهتا نماز بعنوان قضاء ، بخواند يك نماز دو ركعتى و يك نماز سه ركعتى و يك نماز 4 ركعتى .
در مورد نماز دو ركعتى و سه ركعتى واضح است كه اگر « ناسى » مرد باشد بايد جهرا بخواند و اگر زن باشد بايد اخفات بخواند و امّا در مورد نماز 4 ركعتى فرمودهاند كه بين جهر و اخفات مخير مىباشد در عين حالى كه شبهه مزبور مانند ما نحن فيه شبهه موضوعيّه و جهل ، بسيط مىباشد ، حكم بتخيير نمودهاند بنابراين چه اشكالى دارد كه در ما نحن فيه ايضا قائل بتخيير بشويم ؟ !
پاسخ و وجه دفع اين اشكال اين است كه در مورد مسئله قضاى فريضهء فراموش شده ، نصّ و روايت وارد شده است كه سهتا نماز كافى مىباشد و از لازمه كافى بودن سه نماز اين است كه مسئله جهر و اخفات ، به حكم عقل ملغى تلقى مىشود و الّا اگر جهر و اخفات لحاظ مىگرديد ، بايد پنجتا نماز واجب مىبود يعنى اگر نصّ و روايت مزبور وارد نمىشد ، مقتضاى قاعده اين بود كه
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 216
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢١٦