پاسخ اوّل اين است : وجدانا و انصافا جناب خنثى نسبت به خطاب شرعى علم تفصيلى دارد او يقينا و تفصيلا مىداند كه غضّ العين و چشمپوشى بر او واجب است و با اين علم تفصيلى ، اجمال و اشتباه ( از اين جهت كه غضّ العين از نساء واجب است و يا از رجال ) نقش مهمى نداشته و مورد عبرت و اعتبار نخواهد بود چنانچه در مورد دخول و ادخال واجدى المنى در مسجد ، علم تفصيلى به ارتكاب حرام ، حاصل بود و اجمال و اشتباه ( از اين جهت كه حرمت ، بخاطر ادخال است و يا بخاطر دخول مىباشد ؟ ) اهميّتى نداشت .
پاسخ دوّم : ( مع انّه يمكن ارجاع الخطابين . . . ق صفحه 23 سطر آخر ج صفحه 37 سطر 5 ) از اين قرار است كه در مورد خنثى برفرضى كه نفس خطاب مجمل و مردد بين دو خطاب باشد هر دو خطاب را به يك خطاب مفصّل برگردان مىنمائيم و سرانجام جناب خنثى با يك خطاب مفصّل مواجه است و مخالفت آن حرام و موافقت آن لازم و واجب خواهد . بود آن دو خطاب يكى اينكه « نظر الى الرّجال بر مرئه حرام است » و ديگرى اينكه « نظر الى النّساء بر رجل حرام است » در مورد خنثى هر دو خطاب مزبور به خطاب واحد مفصّل برگشت مىنمايد و آن خطاب واحد اين است « هر انسان مكلّف بالغ نبايد به غير مماثل بالغ خود نظر نمايد مگر غير مماثلى كه نظر به آن حرام نمىباشد مانند پدر مادر ، خواهر ، برادر و غير ذلك » و ناگفته هويداست كه موافقت خطاب مفصل و مبيّن واجب و مخالفت آن حرام است نتيجه : نظر الى الغير من النّساء و الرّجال ، بر خنثى حرام مىباشد .
( و لكن يمكن ان يقال انّ الكفّ عن النّظر . . . ق صفحه 24 سطر 1 ج صفحه 37 سطر 8 ) تاكنون مرحوم شيخ عدم جواز نظر الى الرّجال و النّساء را بر جناب خنثى باثبات رسانيد و اينك با عبارت ( و لكن يمكن ان يقال . . . ) مطلب مذكور را استدراك مىنمايد و از دو طريق و با دو وجه ، جواز نظر الى النّساء و الرّجال ، را براى جناب خنثى تثبيت مىنمايد
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 211
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢١١