ماجراى خنثى داخل در مسألهاى است كه اشتباه و اجمال مربوط به مكلّف به باشد كه قبلا حكمش مفصّلا بيان گرديد مرحوم شيخ روىهمرفته 4 مسئله فقهى در مورد خنثى مطرح مىكند و حكم هريك را بيان مىفرمايد
مسئله اوّل : نظر كردن خنثى به غير خود از رجال و نساء و خنثى ديگر ( البته با نظر شهوتآميز ) حرام است چه آنكه علم اجمالى دارد بر اينكه خطاب حرمت نظر الى الرجل الاجنبى و يا خطاب حرمت نظر الى المرأة الأجنبيّة به او توجه نموده است و باصل خطاب ، علم تفصيلى دارد و اجمال و اشتباه مربوط به متعلق خطاب خواهد بود و قاعده احتياط و اشتغال ذمّه ، اقتضا دارد كه از باب مقدمه از هر دو طائفه اجتناب نمايد به سخن ديگر در باب اشتغال خواهد آمد كه در اطراف علم اجمالى موافقت قطعيّه واجب است و از ظاهر كلام بعض از اصحاب همين وجوب موافقت قطعيه استفاده مىشود .
و لكن نبايد از نظر دور داشت كه بحث ما راجع به مخالفت قطعيه علم اجمالى بود و مرحوم شيخ بحث از موافقت قطعيه را رسما به آينده محول نمود درحالىكه در مورد خنثى حساب موافقت قطعيه را ايضا تصفيه فرمودند .
( و قد يتوهّم انّ ذلك . . . ق صفحه 23 سطر 22 ج صفحه 37 سطر 2 ) ما حصل توهم اين است كه مسئله نظر خنثى الى الغير از باب مبين الخطاب و مجمل المتعلّق ، نمىباشد يعنى خطاب شرعى در مورد بحث ، مفصل و مبين نيست تا مخالفت قطعيّه آن حرام و موافقت قطعيه آن واجب باشد و بلكه از باب خطاب مردد است چه آنكه جناب خنثى نمىداند آيا داخل در رجال است كه خطاب حرمت نظر الى النّساء به او متوجه باشد و يا داخل در نساء است كه خطاب حرمت نظر الى الرّجال به او متوجّه باشد و اگر ماجراى خنثى در رابطه با نظر الى الغير از باب خطاب مردد و مجمل باشد حكمش يكى از وجوه و اقوال اربعه مىباشد و يكى از اقوال جواز مخالفت قطعيه عمليه بود . ( و التّحقيق هو الاوّل . . . ) مرحوم شيخ از توهم مزبور دوتا پاسخ دارد :
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 210
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٢١٠