در كار نباشد ده درهم ( ثمن ) قبلا ملك مشترى بوده و الآن هم ملك مشترى است و جاريه قبلا مال بايع بوده الآن هم ملك او خواهد بود مخالفت علم تفصيلى اصلا قابل تصوّر نمىباشد .
و كذا در مسئله شماره 4 و 5 جواب ديگرى هم داريم كه ملتزم به مصالحه قهريه مىشويم مثلا در مسئله 4 عين مورد نزاع به دو نصف تقسيم مىشود و يك نصف مال يك مدعى و نصف ديگرى مال مدعى ديگر مىباشد اين در حقيقت مصالحه شرعى قهرى است كه هريك از دو مدعى ، مالك نصف خواهد شد و در مسئله شماره 5 به حكم شرع و مصالحه قهريّه نصف درهم مال صاحب يك درهم مىشود و يك درهم و نيم مال صاحب دو درهم مىشود و شرعا و واقعا مالك مىشوند .
و عليك بالتّأمّل . . . عين چشم و لام بينى ياى كژ ابروى ما است هوش اگر دارى ببين نام على بر روى ما است . مرحوم شيخ سفارش مىفرمايد هرچه با دقت بيشتر و حوصله تمام جوابهاى مطروحه را به مسائل مذكوره تطبيق نمائيد .
( نتيجه )
ديديم مسائل هشتگانه كه باعث توهّم مخالفت علم تفصيلى شده بودند ، نتوانستند گرد و غبارى بر روى دامن حجيّت و اعتبار علم تفصيلى من اىّ سبب كان و وجوب متابعت و حرمت مخالفت از آن ، بنشانند و با جوابهاى ثلاثه توهّم مزبور مأيوسانه بسوى ديار و وطن خود رهسپار گشت و پرچم حجيّت و اعتبار علم تفصيلى هم از لحاظ وجوب متابعت و هم از لحاظ حرمت مخالفت به قوت و قدرت خود در نهايت اقتدار و محكمى و استوارى برافراشته و سر پا باقى مىباشد .
( قوله اذا عرفت هذا فلنعد الى حكم مخالفة العلم الاجمالى . . . ق صفحه 9
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 164
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٦٤