واجب مىگردد و مكلف بايد از هر دو ظرف اجتناب نمايد و حتى نوشيدن مائع يكى از دو ظرف ( كه مخالفت احتماليه نام دارد ) ممنوع و اجتناب از يكى از دو ظرف ( كه موافقت احتماليّه نام دارد ) در مقام امتثال ، مكفى نخواهد بود . بحث و بررسى در اين مرحله در باب برائت و اشتغال خواهد آمد .
3 - علم اجمالى لااقل به اين حد باعث ثبوت تكليف مىشود كه مخالفت قطعيه حرام مىشود و در مثال مذكور تنها نوشيدن مائع هر دو ظرف ممنوع است . و اگر از يكى اجتناب نمايد موافقت احتماليه نموده و كافى مىباشد و ديگرى را بنوشد مخالفت احتماليّه نموده و ممنوع نخواهد بود مورد بحث فعلا همين صورت سوم است . ( فنقول انّ للعلم الاجمالى صورا كثيرة . . . ق صفحه 17 سطر 2 ج صفحه 27 سطر 16
( شرح )
ما حصل بحث از عبارت مذكور تا عبارت ( فلنعد الى . . . ) كه دقيقا يك سطر و نيم كم دو صفحه مىشود ، چهارتا مطلب است 1 - صور مختلف علم اجمالى و ذكر مثالهاى انها 2 - ذكر دو مطلب بعنوان مقدّمه كه يكى از انها مربوط به علم اجمالى موضوعى و علم اجمالى طريقى مىباشد و ديگرى مربوط است به علم تفصيلىاى كه زائيده از علم اجمالى است و مخالفت آن جائز نمىباشد . 3 - مواردى را از فقه متذكّر مىشود كه در آنها با علم تفصيلىّ مولود از علم اجمالى مخالفت شده است . 4 - پاسخ از مخالفت علم تفصيلى زائيده از علم اجمالى در موارد مذكور . پس از بيان مطالب فوق به بيان حكم هريك از صورتهاى مختلف علم اجمالى مىپردازد ما پيش از توضيح چهارتا مطلب مذكور فرقهاى بين شبهه حكميه و موضوعيه را برمىشمريم و سپس مطالب مزبور را به ترتيب بررسى خواهيم نمود .
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 150
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٥٠