( قوله الّا انّ شبهة اعتبار نيّة الوجه . . . ق صفحه 16 سطر 11 ج صفحه 26 سطر 20 )
( شرح )
و اينك شيخ « ره » موانعى را جهت عدم جواز احتياط و امتثال اجمالى برمىشمرد : 1 - شبهه اعتبار نيّة وجه كه جماعتى از اصحاب آن را قائل شدهاند و بالاتر مشهور بين متأخّرين اعتبار نيّة وجه است و ( جعل الاحتياط فى خلاف ذلك . . . ) احتياط را در خلاف احتياط قرار داده است يعنى شبهه اعتبار قصد وجه باعث مىگردد كه از باب احتياط از احتياط صرفنظر شود .
2 - مضافا الى ما عرفت . . . قبلا متذكر شديم كه تكرار عبادة در مقام امتثال ، بر خلاف سيره متشرعه و بر خلاف روش فقهاء و علماء مىباشد .
3 - ( مع امكان ان يقال انّه اذا شكّ ) بعد از اينكه قطع و يقين داريم كه انگيزه و داعى امر به صلات مثلا تعبّد به صلات مىباشد يعنى صلاة با نيّت تقرّب الى اللّه بايد انجام شود نه اينكه صلاة باىّ وجه اتفق ( چه با نيّت تقرّب و چه بدون نيّت تقرّب ) انجام گردد . به سخن ديگر بعد از اينكه يقين داريم كه صلاة از واجبات تعبّدى است و با عبوديّت بايد انجام شود ، نه از واجبات توصّلى ، شك نموديم در اينكه آيا عبوديّت به اين است كه صلاة تعبّدا و تقرّبا الى اللّه انجام شود و لو اينكه در ضمن دو امر و يا بيشتر ، ايجاد شود و يا اينكه عبوديّت به اين است كه مأمور به را مشخّصا با تقرّب الى اللّه انجام دهد يعنى اوّلا بايد مشخّص نمايد كه مأمور به مثلا صلاة قصر است و بعدا آن را مع التقرب انجام دهد ؟ صورت اوّلى همان احتياط و امتثال اجمالى است صورت دوّمى امتثال تفصيلى مىباشد اگر چنين شكّى براى ما حاصل گرديد كه آيا در ضمن احتياط غرض امر ساقط مىشود يا خير ؟ اصل عدم سقوط غرض است و بايد امتثال تفصيلى انجام دهد تا يقين بسقوط غرض داعى ( كه همان امر مولى است ) حاصل نمايد كوتاه سخن اين سومين مانعى است كه بر سر راه احتياط و امتثال اجمالى سبز مىگردد و خار
أوضح الشروح في فرائد الأصول ( شرح فارسى بر رسائل شيخ انصارى ) ( فارسى ) — صفحة 143
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص١٤٣