بينحكماى اسكولاستيك « 1 » اروپا ، شهرت تمام يافت . « 2 »
كتاب الشِفا هجده جزء دارد و همه ابواب فلسفى ، يعنى منطق ، رياضى ، طبيعيات و الاهيات را شامل مىگردد . منطق شفا ، مهمترين و مفصلترين كتاب منطق است كه همواره كانون توجه دانشمندان بوده است . اين بخش ، اجزاى نهگانه منطق ( مدخل و هشت قسمت ارغنون ) و قسمت رياضى آنها اصول علم هندسه ، موسيقى و علم هيئت را دربرمىگيرد . ابوعلى در هندسه و حساب و موسيقى و نجوم تصرفاتى تازه كرده و بر مباحثات قدما بهخصوص بر « المجسطى » ، مطالبى جديد افزوده است . طبيعيات شفا اين مباحث را شامل مىشود . السماعالطبيعى ، السماء ، العالم و الكون و الفساد ، افعال و انفعالات ، معادن ، آثار علويه ، نفس و نبات و حيوان . بخشى از كتاب الشِفا به سال 1303 در تهران چاپ شد كه از آن نسخههاى متعددى نيز در كتابخانههاى شرق و غرب موجود است . بر اين كتاب ، حواشى و شروحى نيز نوشته شده و اختصاراتى از آن ترتيب يافته است . از بخشهاى كتاب الشفا چندين ترجمه در دست است ؛ مانند ترجمهء هورتن « 3 » به آلمانى كه در سالهاى 1907 تا 1909 چاپ شده است . همچنين قسمت هيئت را ويدمن ، « 4 » قسمت رياضى را ارلانگر « 5 » و قسمت كتاب الحيوان وان ديك « 6 » به انگليسى صورت گرفته و به سال 1906 م چاپ شده است . « 7 »
كتاب النجاه اهميتى خاص دارد ؛ چراكه به نوعى خلاصهاى از كتاب الشفاست . اين كتاب - كه نسخ متعددى از آن در دست است - يك بار در سال 1953 همراه با كتاب قانون در رم و ديگر بار به سال 1331 هجرى در قاهره چاپ شد . كتاب النجاه مانند شفا به سريانى و قسمتهاى مختلف آن نيز به زبانهاى لاتين ترجمه شده است . كتاب الاشارات والتنبيهات را
هامش
( 1 ) . اسكولاستيك مدرسهاى متعلق به مدارس قرون وسطى است . اما بهواقع اين شعبه شعبهاى از فلسفه است كه در دوران قرون وسطى در مدرسهها و ديرهاى وابسته به كليسا تدريس مىشد .
( 2 ) . عبدالحسين زرينكوب ، كارنامه اسلام ، ص 114 و 115 .
( 3 ). V . M , Horten .( 4 ). E . Wiedemann .( 5 ). R . D Erlanger .( 6 ). E . A . Van Dyck .( 7 ) . ذبيحالله صفا ، تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى ، ج 1 ، ص 213 و 214 .