به طول انجاميد و سپس از مجموع آنها زيج كاملى ساختند كه به « زيج الغ بيگ » مشهور شده است . در اين زيج ، مواقع نجوم را به درجات و به دقايق درجات ( بدون ثانيهها ) با دقت بسيار حساب كردهاند . همچنين در آن ، راههاى عملى متعددى براى محاسبهء خسوف و كسوف ، جدولهاى نجوم ثابت ، حركات ماه و خورشيد و كوكبهاى سيار و خطوط طولى و عرضى شهرهاى بزرگ عالم وجود دارد . « 1 »
پس از آنكه مسلمانان رصدخانههاى بزرگى بنيان نهادند و زيجهاى منظمى ترتيب دادند ، در سراسر جهان پرآوازه شدند ؛ آنگونه كه از دور و نزديك به آنان روى آوردند و حتى براى حل مشكلات علمى خود به ممالك شرقى اسلام نمايندگانى فرستادند . مردم اسپانيا اعتراف دارند كه پاندولِ تعيين وقت را مسلمانان به آنان آموختند . بىشك همين پاندول ، اساس بسيارى از اختراعات مربوط به علم نجوم است . اختراع ساعت نيز به مسلمانان منسوب است . مشهور است كه هارون ساعتى را بهعنوان هديه براى شارلمانى پادشاه فرانسه فرستاد . اين خبر را خود فرنگىها نقل كردهاند . « 2 »
ه ) فلسفه
ابويوسف يعقوببن اسحاقالكندى بزرگترين و مشهورترين فيلسوف مسلمان شرقى و يگانه فيلسوف عرب نژاد وى از اعقاب ملوك كندى بود كه در ميان اجداد او ، اشعثبن قيسالكندى در تاريخ اسلام شهرتى بسيار دارد وى دوره تحصيل خود را در بصره و بغداد گذراند و در طب ، فلسفه ، حساب ، منطق و نجوم زبانزد خاص و عام شد . كندى در نزد مأمون و معتصم نيز منزلت داشت . « 3 »
كندى بسيار كوشيد تا انديشههاى فلسفى يونانيان را با انديشههاى اسلامى سازگار كند . وى در اين راستا بر خلاف فارابى و ابنسينا ، به خلق و ابداع عالم قائل بود . او در تأليفات خود
هامش
( 1 ) . علىاصغر حلبى ، تاريخ تمدن در اسلام ، ص 312 .
( 2 ) . جرجى زيدان ، تاريخ تمدن اسلام ، ج 3 ، ص 617 و 618 .
( 3 ) . ذبيحالله صفا ، تاريخ علوم عقلى در تمدن اسلامى ، ج 1 ، ص 162 و 163 ؛ بنگريد به : عبدالحسين زرينكوب ، كارنامه اسلام ، ص 111 .