نوازش كن و از غذاى خويش به دو بخوران . « 1 »
در جريان فتح مكه ، هنگام خروج از مدينه در كنار آبى سگى را ديد كه پارس مىكرد و به تولههايش شير مىداد . حضرت به يكى از يارانش دستور داد كه در برابر آن سگ بنشيند تا كسى از سپاهيان متعرض آن سگ نشود . « 2 » روزى از كنار درازگوشى گذشت كه صورتش را داغ كرده بودند . فرمود : آفريدگار لعنت كند كسى را كه اين حيوان را داغ كرده است ! « 3 »
آن حضرت پاداش آبدادن به درختان و سيرابكردن مسلمان تشنه را يكسان مىدانست « 4 » و مىفرمود : اگر قيامت در حال وقوع است و در دست شما نهالى است ، چنانچه فرصت داريد ، بايد آن را بكاريد . « 5 »
مراحل گسترش و اشاعهء تمدن اسلامى
در بسط تمدن اسلامى بايد بدين مراحل اشاره كرد :
1 . انتشار دين اسلام در جزيرة العرب و گسترش آن در جهان متمدن آن عصر ( سدههاى اول و دوم هجرى ) ؛
2 . مجاورت فرهنگ و تمدن نوپاى اسلامى با تمدنهاى كهن جهان و سعى در شناخت و انتقال آن تمدنها به حوزهء تمدن اسلامى ( از سدهء دوم تا سدههاى سوم و چهارم هجرى ) . اين انتقال از چند طريق صورت پذيرفت :
يك . ترجمه ، جدىترين شكل انتقال بود كه در تاريخ تمدنهاى قديم از حيث سرعتوحجم معارف انتقالى سابقه نداشت ؛ چنان كه تنها يك پدر و پسر ( حنينبن اسحاقواسحاقبن حنين ) بيش از دويست كتاب و رساله را از يونانى و سريانى به عربى برگرداندند .
هامش
( 1 ) . عبدالرحمن بن ابوبكر سيوطى ، جامع الصغير ، ج 1 ، ص 20 .
( 2 ) . حسامالدين متقى ، كنزالعمال ، ج 13 ، ص 429 ؛ احمد بن حنبل ، مسند احمد ، ج 4 ، ص 35 .
( 3 ) . احمد بن حنبل ، مسند احمد ، ج 3 ، ص 297 .
( 4 ) . محمدباقر مجلسى ، بحارالانوار ، ج 9 ، ص 212 ؛ محمد بن حسن حر عاملى ، وسائل الشيعه ، ج 12 ، ص 25 .
( 5 ) . حسامالدين متقى ، كنزالعمال ، ج 3 ، ص 892 .