عاقلترين شما خوشاخلاقترين شماست . « 1 » على ( ع ) درباره فروتنى پيامبر ( ص ) مىفرمايد : محبوبم محمد ( ص ) پاى شتر را خود مىبست و خود به حيوانات علف مىداد ؛ با دستش گوسفند را مىدوشيد و خود بر لباس و كفش وصله مىزد . يارانش نيز جلوى پايش برنمىخاستند ، چراكه مىدانستند اين كار را دوست نمىدارد . « 2 » همواره مىفرمود : اى مردم ! مرا برتر از مرتبهام ندانيد . پروردگار پيش از آنكه مرا پيامبر قرار دهد ، بنده ساخته است . « 3 »
درباره كار و كوشش نيز هرگز در خانهاش بيكار ديده نشد . مىفرمود : هرگز كسى غذايى بهتر از دسترنج خود نخورد . « 4 » او خود همواره كار مىكرد و مىفرمود : بيكارى سنگدلى مىآورد . « 5 » در كارها بر كيفيت كار سخت توجه مىنمود و مىگفت : بهترين مردمان كسى است كه هنگام انجام كارى همه كوشش خود را بهكار گيرد . « 6 »
امامعلى ( ع ) درباره ميانهروى و اعتدال پيامبر ( ص ) فرموده است : محبوبم در بيان و اجراى حق كوتاهى نمىكرد و پا را از آن نيز فراتر نمىنهاد و همواره بهدور از افراط و تفريط بود . « 7 » آن حضرت در بيانى مىفرمود : بهترين شما كسى است كه نه آن جهانش را به خاطر اين جهان رها كند و نه به عكس . نيز مىفرمود : چه نيك است ميانهروى در عبادت . « 8 »
حضرت در مديريت زمان نيز نمونه بود ؛ چنان كه نوشتهاند : چون به خانه مىرفت ، وقت خود را سه قسمت مىكرد : بخشى براى پروردگار و راز نياز با او ، قسمتى براى خانوادهاش و پارهاى نيز براى خودش . اما گاه آن ساعت را كه به خويش اختصاص داده بود ، بين خود و مردم تقسيم مىنمود . « 9 »
هامش
( 1 ) . محمد بن يعقوب كلينى ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 23 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . بنگريد به : ابن ابىالحديد ، شرح نهجالبلاغه ، ج 15 ، ص 160 .
( 4 ) . محمد بن مسلم بخارى ، صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 9 ؛ احمد بن حنبل ، مسند احمد ، ج 4 ، ص 132 .
( 5 ) . حسامالدين متقى ، كنز العمال ، ج 3 ، ص 182 .
( 6 ) . همان ، ج 6 ، ص 341 .
( 7 ) . محمدباقر مجلسى ، بحارالانوار ، ج 16 ، ص 379 ؛ ابن ابىالحديد ، شرح نهجالبلاغه ، ج 7 ، ص 62 .
( 8 ) . حسامالدين متقى ، كنز العمال ، ج 3 ، ص 28 .
( 9 ) . محمدباقر مجلسى ، بحارالانوار ، ج 16 ، ص 150 ؛ محمد بن بابويه قمى ، عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 283 .