بدن و كتاب پنجم نيز در بيمارىهاى مربوط به كل بدن . هر يك از اين كتابها بخشها و فصلهاى متعددى را نيز دربرمىگيرد . « 1 »
در اين اثر سترگ ، همهء معلومات گذشتگان و معاصران ، چنان جمعآورى شده كه پزشكان را از مراجعه به آثارى ديگر ازجمله كتاب جالينوس ، بىنياز ساخته است . در اهميت كتاب قانون همين بس كه در قرن هفتم هجرى بهدست علامه قطبالدين شيرازى در هفت جلد شرح شد . « 2 »
مطالب كتاب قانون ، برآمده از تفكرات و تجربيات شخصى ابنسيناست . او نگارش اين كتاب را به هنگام اقامت در گرگان ( جرجان ) آغاز كرد و در رى به پايان رسانيد . كتاب قانون بهرغم تمام كتب آن دوره ، نه مقدمهء طولانى دارد و نه به كسى اهدا شده است . در جلد اول آن كه پژوهشگران ، آن را مهمترين بخش كتاب مىدانند ، دربارهء اصول كلى طبابت ، فيزيولوژى و پاتولوژى بحث شده است . در جلد دوم نيز انواع داروها براساس حروف الفبا بهترتيب ابجد آمده است . « 3 »
كتاب قانون در اندك مدتى پس از تأليف ، در شرق اسلامى شهرت فراوانى يافت و در مدارس اروپايى بهصورت متن رسمى درآمد و در دانشگاههاى بلونا ، « 4 » پادوا ، « 5 » مون پليه ، « 6 » لووين « 7 » و پاريس نيز بهعنوان مرجعى معتبر پذيرفته شد . در سال 1480 ميلادى در دانشگاههاى لايپزيك « 8 » و توبينگن « 9 » كتاب قانون تدريس مىشد و اين در حالى بود كه دروس دانشگاههاى وين « 10 » ( 1520 م ) و فرانكفورت ( 1588 م ) نيز بيشتر بر محتواى قانون استوار بود . متن عربى قانون ابنسينا نخستين بار در سال 1592 ميلادى در رم انتشار يافت . پيشتر اين كتاب را
هامش
( 1 ) . همان ، ص 693 .
( 2 ) . ذبيحالله صفا ، تاريخ سياسى و اجتماعى و فرهنگى ايران از آغاز تا پايان صفوى ، ص 168 .
( 3 ) . سيريل الگود ، تاريخ پزشكى ايران ، ص 281 ، 283 و 284 .
( 4 ). Bologna .( 5 ). Padua .( 6 ). Mon Pellier .( 7 ). Lauvain .( 8 ). Leigzig .( 9 ). Tubingen .( 10 ). Vienna .