( 4 ) تاريخچهء كتاب
گزارشهاى گيلاننتز نخستين بار در مجلهء ارمنى كرونك (
Krunk
) شمارههاى فوريه و مارس سال 1893 ميلادى ( 1310 هجرى ) با مقدمهيى بقلم هوسپ پوندويانتز « 1 » نويسندهء مشهور مسائل تاريخى آن مجله ، منتشر گشت .
بطوريكه از اين مقدمه معلوم مىشود نسخهء خطى گزارشها را هوانس هاخورديانتز « 2 » برادر دانشمند معروف دكتر گورگ هاخورديانتز « 3 » ، براى آن مجله فرستاده است .
مىگويند كه دكتر گورگ نسخهء خطى را از شاهزاده هوانس زاكاريان آرقتونيانتز « 4 » ، برادر شاهزاده موسس آرقتونيانتز ، يكى از سرداران مشهور
هامش
( 1 ) -Hovsep Pondoyantz( 2 ) -Hovannes Hakhverdiantz( حق ورديان ) .
( 3 ) -Dr . Gev orgHakhverdiantzگردآورنده دقيق نسخههاى خطى كتب ارمنى بوده است .
قديمترين نسخه انجيل به زبان ارمنى ، مورخ به تاريخ 887 ميلادى ( 273 هجرى ) را او در تصرف داشته است و آن را به بنگاه مطالعات شرق شناسى لازارفLazarevمسكو واگذار نموده است . از اين نسخهء خطى نفيس معمولا بعنوان نسخه ارمنى انجيل مسكو ياد مىشود .
( 4 ) -Pr inceHovannesZaka rianArqthuniantz