پيشگفتار چاپ دوم
اشكى در گذرگاه تاريخ
صحبت از پژمردن يك برگ نيست * آه - جنگل را بيابان مىكنند
« فريدون مشيرى »
چاپ نخستين اين كتاب در سال 1344 ( ه . ش ) به سرمايهء كتابفروشى شهريار انجام يافت . آن زمان اوج سيطرهء قدرت و سلطهء شاهى ، پس از تعرض و تجاوز 28 مرداد 32 بود . دولت قانونى مرحوم دكتر مصدق برافتاد و حكومت خودكامهء پادشاهى آغاز گشت و روز به روز پنجهء قهار آن بيشتر و بيشتر بر پشت ملت بيچارهء ايران فرو رفت . در آن زمان اختناق به حد اعلاى خود رسيده بود و آزاديخواهان را توان نفس كشيدن نمانده بود . از هر گوشه جاسوسى از سازمان امنيت بيرون مىشد ، زبانها در كام بخشكيد و قلمها را بشكستند و دهانها را بربستند .
بدبختى و بيچارگى ملت ، كه از آغاز هر حكومت خودكامهاى آغاز مىشود ، روز به روز بيشتر شد . نويسنده كه دل خود را آكنده از غم و رنج و درد مىديد ، به حكم يك جوش درونى يا سائقهء ملت خواهى و مردم دوستى ، خود را ناچار مىديد به نحوى انديشهء آزادى را به گوش مشتاقان سعادت ملت ايران برساند و تا حدّى كه بتواند آزادانديشان را لااقل به حقيقت امر متوجه سازد ؛ از اين رو در