20 هزار تومان از هلنديها به بهانه وام طلب نمود . آنان با منشى محمود به چانه زدن پرداختند ، و با دشوارى فراوان آن مبلغ را به هشت هزار تومان رساندند و پرداخت نمودند .
وى ( محمود ) در نتيجه مبلغ سى هزار تومان ديگر مطالبه كرد ، ولى اين را تأديه نكردند . آنان ( افغانان ) رئيس ( شركت هلندى ) « 1 » را بگرفتند و بزدند و بر در ( اداره ) شركت نگهبانان بگماشتند تا 20000 تومان از آنان ( هلندى ) درآوردند ، ( پس ) آنها ( هلنديها ) را به زندان انداختند تا به قيمت 30 هزار تومان را از ايشان بگرفتند .
جمع جرمانه آنها به 61 هزار تومان رسيد و مبلغى كه رويهم رفته پرداخته بودند 176 هزار تومان بود . « 2 »
69 - از عامل ( سركار كذا ) انگليسى ( انگليز كذا ) چهار هزار تومان جرمانه نقد خواستند و پنجاه عدل پارچه پر پهنا ، و جنس پشمى كلفت ( كيفى چوخا كذا ) « 3 » بگرفتند ، و جمع دو قلم خسارت آنان ( انگليسيان ) به هفت هزار تومان بالغ گرديد . « 4 »
هامش
هزار تومان تنزل داده است بلكه هيچگونه پولى نيز بابت بهاى آنها پرداخت نكرده است .
( 1 ) - شايد همان نيكلااوس شورر (NicluausSchorer) مقصود باشد . ( ل . ل ) .
( 2 ) - اين رقم خيلى اغراق آميز است به ذيل صفحه قبل رجوع كنيد .
( 3 ) - گويا به تركى پارچههاى پر پهنا را چوخا مىگويند و كلمهء كيفى شايد تحريفى از كيف (Kiev) باشد .
( 4 ) - در دفترها و بايگانى شركت هند شرقى انگليسى رقم معينى براى اين خسارت نقل نشده است . فقط اين نكته را ذكر كردهاند كه آنان خيلى كمتر از هلنديها ناچار شدند جرمانه بپردازند . بر حسب قول كلراكClairac، جلد 2 ، ص 73 ، انگليسيان به پرداخت 12500 تومان نقد و جنس مجبور شدند . ( ل . ل ) .