به گفتهء بكرى فاصلهء « مَرّ » تا مكه ، شانزده ميل « 1 » است كه البته چنان كه « ابنوضّاح » حكايت كرده ، هجده و نيز بيست و يك ميل هم گفتهاند .
قسمتى از درّه نخله را نخلهء شاميه و قسمتى ديگر از آن را نخلهء يمانيه « 2 » مىگويند . در وادى نخلهء شاميه روستاهاى « بردان » و « تنضب » و « بشراك » و بلندى بنىعمير و دنبالههاى آن قرار دارد .
و در « نخله يمانيه » مىتوان از « سُوله » « 3 » و « زيمه » « 4 » نام برد .
به « نخله » ، « بستان ابنعامر » مىگويند . اين نكته را « ابن سيدالناس » در كتاب سيرهء خود « 5 » به هنگام ذكر سَريّهء عبداللَّهبن جحش در نخله ، بيان كرده است . به « نخله » « بستان بنىعامر » هم مىگويند كه در كتابهاى حنفىها چنين آمده و ممكن است نادرست باشد .
از تنگهء نخله تا مكه يك شب راه است . « ابنخرداذبه » در كتاب خود المسالك والممالك در مورد آبادىهاى مكه از جاهايى نام برده كه ديگران ياد كردهاند و ما نيز آنها را نقل مىكنيم . او مىگويد : آبادىهاى مكه عبارتند از : « نجد » و « طائف » و « نجران » .
شاعر گويد :
و كعبةُ نَجْرانَ حَتْمٌ عليك * حتى تُناخي بأبوابها
« برتو بايسته است كه بر آستان كعبهء نجران رحل اقامت افكنى »
هامش
( 1 ) - « معجم ما استعجم » ، ج 4 ، ص 1212
( 2 ) - بردان و تنضب دو روستا يا دو آبادى با كشت و نخل در بالاى نخله شمالى است .
( 3 ) - قلعهاى است بر روى پشتهاى در تنگهء نخله كه چشمهاى دارد و نخلهايى متعلق به خاندان مسعود از قبيلهء هذيل است .
( 4 ) - روستايى است نزديك سوله داراى چشمه و باغ كه مسافران تابستانى طائف در رفت و برگشت ، از آن مىگذرند ، درختان موز و ليمو و ديگر مركبات و سبزيجات دارد از « سوله » سرسبزتر و بزرگتر و آبادتر است ؛ زيرا بر سر راه قرار دارد ، حال آنكه « سوله » از جاده منحرف مىشود .
( 5 ) - عيون الأثر ، ج 1 ، ص 228