سخن پرنده و مورچه بود و بعضى ديگر گفتهاند كه مراد از آن « صداى خوش و خوبى بود » كه خدا به او عنايت نمود .
« وَ لَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ »
و اگر خدا بعض مردم را به سبب بعض ديگر دفع نميكرد زمين فاسد مىشد .
در تفسير و بيان اين آيه سه وجه گفته شده است :
1 - اگر خدا شر كفار را بدست سپاه اسلام دفع و رد نميكرد ، كفار غالب شده و شهرها را خراب ميكردند ( از ابن عباس و مجاهد ) 2 - خدا به بركت مردان خوب از مردم گناهكار دفع بلا و هلاك مىنمايد ( از على ، قتاده و جمعى از مفسران ) و به همين مضمون روايتى را جميل از حضرت صادق عليه السلام نقل مىكند كه فرمود : خداوند به بركت كسانى كه نماز ميخوانند از شيعيان ما بلا را از كسانى كه نماز نميخوانند از شيعيان دفع و دور مىكند و اگر همه نماز را ترك كنند در آن وقت بلا و عذاب بر همه نازل خواهد شد .
خداوند به بركت آن دسته از شيعيان كه زكات ميدهند بلا را از آن دسته كه نمىدهند دفع مىكند و اگر همه زكات ندهند بلا بر همه نازل خواهد شد .
و خداوند به بركت كسانى كه حج ميروند از شيعيان ما بلا را از كسانى كه نميروند دور مىكند و اگر همه به حج نروند آن گاه عذاب بر همه نازل ميگردد . و نزديك به همين معنى و مضمون است آنچه از نبى اكرم نقل شده است كه فرمود : اگر نبودند بندگان ركوع كننده و كودكان شيرخوار و چارپايان چرنده هر آينه بر شما عذاب ميريخت و فرود ميآمد .
جابر بن عبد اللَّه از رسول اكرم نقل مىكند كه آن حضرت فرمود : « خداوند به بركت يك مرد خوب مسلمان ، فرزندان آن مرد ، و فرزندان فرزندانش ، و همه اهل خانه ، و حتى خانههاى مجاور و همسايگانش را حفظ مىكند و نگاه ميدارد و تا وقتى آن مرد پاك زنده و در ميان آنان است همه از سايه وجود او محفوظاند .
3 - اگر جلوگيرى مردم به وسيله خودشان نباشد زمين فاسد ميگردد يعنى خود