ترك جنگ » وَ قَدْ أُخْرِجْنا بيرون شديم يعنى بعضى از ما بيرون شديم كه لفظ عام است ولى مقصود « خاص » مىباشد . « مِنْ دِيارِنا وَ أَبْنائِنا » از شهرها و فرزندانمان و اين بيرون شدن به صورت اسارت و جبر و ناچارى بود كه در محيط ما پديد آمده يعنى اينان به پيامبرشان گفتند ما وقتى ، به جنگ علاقه نداريم كه عزيز و محترم در ميان فاميل خود باشيم و دشمن ، بر ما چيره نباشد اما حالا كه كار به اين صورت درآمده و ما ذليل شدهايم چارهاى جز جنگ نيست . « فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتالُ » در اينجا تقدير و حذفى شده كه مضمونش اينست پس از اين درخواست ، خداوند ، آنچه آنها ميخواستند اجابت كرد و اميرى براى آنان انتخاب شد ولى وقتى جنگ پيش آمد و واجب شد « تَوَلَّوْا » پشت كردند و از آن ، رو گردان شده و فرمان خدا را به هيچ گرفتند . « إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ » جز عده اندكى از ايشان و اينان همان كسانى بودند كه از نهر گذشتند كه بعداً بيان خواهيم كرد . « وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ » - خداوند به ستمكاران آگاه است : اين جمله تهديد است براى كسانى كه از جنگ شانه خالى كردند زيرا اينان در اثر اين گناه به خود ستم كردند .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٣ — صفحة 78
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٧٨