بيان آيه 239
شرح لغات :
رجال - پيادهها جمع راجل مثل كلمه « قيام » كه جمع قائم است و راجل كسى است كه روى پايش قرار گرفته خواه ايستاده باشد و خواه در حال رفتن .
ركبان - سوارگان جمع راكب مانند كلمه « فرسان » كه جمع فارس است .
تفسير :
پس از آنكه لزوم محافظت بر نماز گفته شد اينك بذكر اجازه و رخصت در طرز انجام دادن آن بهنگام خوف و وحشت از دشمن مىپردازد .
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً
يعنى وقتى براى شما به علت خوف از دشمن امكان ندارد كه ايستاده نمازها را انجام دهيد پس بهر حال كه ميسر و ممكن است بخوانيد خواه پياده و خواه سواره .
مقصود از اين آيات همان « نماز خوف » است كه در سفر و حضر دو ركعت است جز نماز مغرب كه همان سه ركعت مىباشد .
روايت شده كه على عليه السلام در « ليلة الهرير » ( در جنگ صفين شبى كه تا صبح نبرد ادامه داشت بنام « ليلة الهرير » ناميده شده است ) پنج نماز را با اشاره خواند و بعضى گفتهاند كه با تكبير خواند و نيز نقل شده است كه رسول اكرم در روز « احزاب » نماز را با اشاره بجا آورد .
فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ
- وقتى ايمن شديد از ترس پس نماز را به صورت عادى بخوانيد و بعضى گفتهاند كه يعنى خدا را ياد كنيد با حمد و ثناى الهى .
« كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ »
هم چنان كه شما را آموخت از امور مربوط بدين و دنياى شما آنچه را كه قبلا نميدانستيد .