بيان آيه 237
تفسير :
در اين آيه حكم طلاق در صورتى كه مهر ، معين شده ولى تماس حاصل نشده است بيان شده است .
« وَ إِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ وَ قَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِيضَةً »
خطاب به مردان است كه اگر زنان را طلاق دهيد قبل از تماس با آنها در حالى كه براى آنان مهرى معين كردهايد .
« فَنِصْفُ ما فَرَضْتُمْ »
پس بر شما واجب است پرداختن نصف آنچه معين كردهايد .
« إِلَّا أَنْ يَعْفُونَ »
مگر آنكه اين دسته از زنان بالغ و آزاد بگذرند و ببخشند آن نصف را و از شوهران نخواهند ( از ابن عباس و مجاهد و ديگران از اهل علم ) .
« أَوْ يَعْفُوَا الَّذِي بِيَدِهِ عُقْدَةُ النِّكاحِ »
يا كسى كه امر نكاح بدست اوست بگذرد كه منظور ولى است ( از مجاهد و علقمه و حسن ) و همين مطلب از امام باقر و امام صادق عليهما السلام نقل شده است و عقيدهء شافعى نيز همين است با اين فرق كه از نظر ما « ولى » پدر و جد است با بودن پدر بر دختر باكره و غير از پدر و جد كس ديگر ولايت ندارد مگر اينكه پدر و جد به آنها ولايت داده باشند .
بعضى گفتهاند منظور از كسى كه در دست او است « عقد » شوهر است بنا بر اين معناى عفو و بخشش شوهر اينست كه آن نصف ديگر را كه لازم نبود بپردازد نيز ببخشد يعنى تمام مهر را بدهد . اين وجه از حضرت على عليه السلام نقل شده است و سعيد بن مسيب و شريح و ابراهيم و قتاده و ضحاك نيز گفتهاند و عقيدهء ابي حنيفه نيز همين است و اصحاب ما هم روايت كردهاند ولى وجه اول ظاهرتر است و عقيدهء ما همان است بنا بر وجه اول كه منظور ، « ولى » باشد اصحاب گفتهاند كه « ولى » نميتواند همه مهر را ببخشد ولى