3 - هر كلام و سخنى باستثناء خود عقد ازدواج ( ابن زيد ) .
« أَوْ أَكْنَنْتُمْ فِي أَنْفُسِكُمْ »
: ( و نيز باكى بر شما نيست ) كه در دل خود پنهان كنيد يعنى پنهانى قصد داشته باشيد كه پس از تمام شدن عده آنها ازدواج نمائيد .
و گفته شده كه منظور از اين قسمت پنهان داشتن تصميم و منظور از تعريض ، اظهار قصد است ( ابن زيد و مجاهد ) .
« عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ سَتَذْكُرُونَهُنَّ »
خدا ميداند كه شما ياد آنان خواهيد نمود در اظهار ميل و رغبت خودتان نسبت به آنها تا ديگرى از شما سبقت نگرفته و در گرفتن آنها پيش قدم نگردد چون خدا اين مطلب را از شما ميداند لذا آن را مباح و جائز نمود .
« وَ لكِنْ لا تُواعِدُوهُنَّ سِرًّا »
( ولى با آنها قرار و پيمانى سرى نگذاريد ) در اينكه مقصود از اين جمله چيست وجوهى گفته شده است :
1 - چون اينان نامحرماند نبايد با آنها قرار پنهانى گذاشت زيرا اين قرار ممكن است سرانجام به كار حرام كشيده شود .
2 - با آنها زنا نكنيد ( از حسن و ابراهيم و قتاده ) چون رسم چنين بود كه مردان در اين هنگام بر زنان بىشوهر وارد ميشدند به منظور زنا ، لذا از اين كار نهى شد .
3 - با آنها پيمان نبنديد كه با ديگرى ازدواج ننمايند ( ابن عباس و سعيد بن جبير ) .
4 - به آنها اظهار نكنيد كه من تو را خواهم گرفت و تو مانع آن مشو ( مجاهد ) .
5 - كلمه « سر » به معناى آميزش است و معناى اين جمله اينست كه خود را بكثرت آميزش توصيف نكنيد ( جمعى از مفسران ) .
6 - در زمان عده آنها را پنهانى به عقد ازدواج در نياوريد ( از عبد الرحمن بن زبير ) .
آنچه ميتواند همه اين اقوال را جمع كند روايتى است كه از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود : تصريح نكنيد براى آنها قصد ازدواج خود را و از جمله مصاديق پيمان سرى اينست كه مرد به آن زن بگويد وعدهگاه ما در فلان خانه .