غير از خدا كسى آن را نميداند و گواه آن ، اين آيه كريمه است :
« هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ »
« 1 » مگر جز انجام گرفتن آن ( معاد و قيامت ) انتظارى دارند ؟ و در اين كه اين گروه كه از متشابهات پيروى مىكنند كيانند اقوالى است :
1 - نصاراى نجران وقتى كه در مورد فرزند خدا بودن عيسى ( ع ) با پيغمبر اسلام سخن مىگفتند عرض كردند آيا عيسى كلمة اللَّه و روح اللَّه نيست ؟ رسول اكرم فرمود بلى . عرض كردند همين براى اثبات سخن ما كافى است و در اين وقت خداوند در رد آنها اين آيه را فرستاد كه « آنان كه در دلشان كجى و انحراف است از متشابهات پيروى مىكنند » يعنى آنان مىگويند كه بقاء بدن به سبب روح است و به ظاهر آيات تكيه مىكنند كه عيسى روح خداست ولى مسلمانان مىگويند : بقاء بدن با روح است و بدن در وقت خود با روح باقى است ولى براهين ثابت كرده است كه خداوند اعضاء و اجزاء ندارد و فقط بخاطر عظمت روح ، آن را به خود نسبت داده است همانطورى كه خانه كعبه را براى بزرگى آن به خود منسوب مىكند ( بيت اللَّه ) سپس خداوند آيه
« إِنَّ مَثَلَ عِيسى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ »
« 2 » ( مثل عيسى نزد خدا مثل آدم است كه ( بدون پدر و مادر ) او را از خاك آفريد ) را نازل فرمود ( از ربيع ) .
2 - يهود ، كه مىخواستند نهايت و پايان زندگى اين امت را بدست آورده و آن را از حساب « جمل » بيرون آورند ( از كلبى ) .
3 - منافقان ( از ابن جريح ) .
4 - تمام كسانى كه براى مقاصد باطله خويش از متشابهات متابعت مىكنند بنا بر اين ، آيه عموميت داشته و خوارج ( كه عليه على « ع » خروج كردند ) و « سبائيه » ( پيروان عبد اللَّه بن سبا را كه در مورد على غلو كردند ) شامل مىشود ( قتاده ) .
« وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ »
و تفسير متشابهات را جز خداوند عالم و راسخان در علم ، كسى نمىداند و مراد از راسخان كسانىاند كه در دانش
هامش
( 1 ) - آيه 58 از سوره نساء
( 2 ) - آيه 59 از سوره آل عمران