بيان آيهء 230
شأن نزول :
زهرى از عروه و او از عايشه نقل مىكند كه گفت زن « رفاعة بن وهب قرظى » نزد رسول اكرم ص آمده عرض كرد من همسر رفاعه بودم مرا طلاق داد و عده طلاق من گذشت پس از آن با عبد الرحمن بن زبير ازدواج كردم و او پيش از آنكه با من آميزش كند مرا طلاق داد آيا مىشود كه به پسر عم خود برگردم ؟ پيغمبر اكرم ت بسم نموده فرمود در نظر دارى كه برفاعه بازگردى ، نه ، جائز نيست مگر اينكه ازدواج با شوهر ديگرى كنى كه با او آميزش نمايى و در اين صورت اگر او طلاق داد ميتوانى برفاعه برگردى .
تفسير :
در اينجا خداوند حكم طلاق سوم را بيان كرده ميفرمايد
« فَإِنْ طَلَّقَها »
يعنى اگر او را بطلاق سوم طلاق داد چنانچه از امام محمد باقر ( ع ) اين معنى نقل شده و سدى و ضحاك نيز همين مطلب را گفتهاند .
مجاهد ميگويد : اين آيه تفسير جمله
« أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسانٍ »
و اين بيان بنا بر اين عقيده است كه لفظ « تسريح » به طلاق معنا شود .
« فَلا تَحِلُّ لَهُ مِنْ بَعْدُ حَتَّى تَنْكِحَ زَوْجاً غَيْرَهُ »
يعنى زنى كه به اين ترتيب سه طلاق داده شده بر شوهر او حلال نيست كه او را به عقد خود درآورد مگر اينكه با مرد ديگرى ازدواج كند و عمل آميزشى انجام دهد .
در اينكه لازم بودن عقد و آميزش از قرآن و يا احاديث استفاده شده دو قول است :
1 - لزوم اصل عقد مرد ديگر از قرآن ( آيه مورد بحث ) ثابت مىشود ولى لزوم آميزش از سنت و روايات ( جبائى ) .
2 - هر دو مطلب از قرآن استفاده مىشود زيرا لفظ « نكاح » بر هر دو معنا اطلاق