كريمه :
« طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ
« 1 »
»
( ميوهء آن گويى سر ديوان و شياطين است ) با اينكه سر شيطان چيزى است تصورى براى انسان . و باضافه در مواردى ديده شده است كه يك خوشه صد دانه داشته است .
« وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاءُ »
خدا براى هر كه بخواهد از هفت صد دانه هم اضافه ميدهد . بعضى گويند معنايش اينست كه اين چند برابر پاداش دادن براى كسانى است كه خدا بخواهد . از ابن عمر نقل شده است كه وقتى اين آيه نازل شد رسول خدا عرض كرد پروردگارا بر امت من بيفزا پس آيه : من ذا الذى يقرض اللَّه . . . نازل شد باز رسول اكرم عرض كرد خدايا بر امت من بيفزا آن گاه اين آيه نازل شد
« إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ
« 2 »
»
« وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ »
يعنى خدا قدرتى واسع و شامل دارد و هر چه بخواهد بر پاداش خود بيفزايد ، كم نميآورد . بعضى گويند يعنى خدا واسع الرحمة است و رحمت و لطفى شامل دارد كه از افزودن بر پاداش و اجر ، مضايقه و دريغ ندارد و خدا « عليم » و آگاه است به آنچه استحقاق پاداش و اجر بيشترى دارد ( از ابن زيد ) .
بعضى گويند يعنى او عليم و دانا است به مقدار انفاق مردم و نيز به نيت انفاق كننده و هدف او .
نظم آيات :
اين آيه مربوط به انفاق است و از نظر مناسبت ارتباط و اتصال دارد به آيه :
« مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ . . . »
( آيه 245 ) و فاصله اين دو آيه ، آيات مربوط به دعوت بسوى خدا و بيان دليلها و داستانها بود ( از على بن عيسى ) ، بعضى درباره نظم اين آيات مىگويند وقتى قرآن داستانهايى را بيان كرد كه برهان بر توحيد و آنچه را كه پيامبران آوردند از حجتها و دليلها در برداشت و اعلام كرد كه هر كس پس از اين همه دليل باز عناد ورزد بايد با او جنگ كرد . در اين آيه تشويق به جهاد مىكند و بيان مينمايد كه در جهاد و جنگ با اين دسته از مردم كه پس از روشن شدن راه باز هم عناد ميكنند پاداش بزرگى است ( از زجاج ) .
هامش
( 1 ) - آيه 65 سوره صافات .
( 2 ) - آيهء 10 سورهء زمر ( پاداش صابران بيحساب داده مىشود .