تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 123

مساهمون:

ص١٢٣
2 - خداوند آن چنان نمرود را در برابر عظمت ابراهيم خوار و سبك و كوچك كرد كه ديگر نتوانست سخنى بگويد و سؤالى نمايد .
« وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ »
- خداوند جمعيت ستمكار را هدايت نميكند به اينكه آنان را در كارها و خواست‌هاى فاسد خود كمك نمينمايد . بعضى گويند معنى آيه اينست كه خداوند آنها را در محاجه با انبياء و اولياء كمك و يارى نميكند آن چنان كه خود انبياء و پيامبران را كمك مىكند . بعقيده بعضى ديگر ، معناى « لا يهدى » اينست كه خداوند آنها را از لطف و تأييد و توفيق خود بهره‌مند نميسازد وقتى بداند كه به حال آنان ديگر سودى ندارد . بعضى هم « لا يهدى » را به معناى اينكه : خدا آنها را به بهشت راهنمايى و هدايت نميكند گرفته‌اند . اين آيه با آيهء :
« وَ أَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ »
يعنى و اما ثمود را پس هدايت كرديم منافات ندارد . زيرا ما قبلا معانى هدايت و صورت‌ها و اقسام آن را در ذيل آيه كريمه
« يُضِلُّ بِهِ كَثِيراً وَ يَهْدِي بِهِ كَثِيراً »
بيان كرديم . و گفتيم كه بعضى از صورت‌هاى هدايت عام است و شامل همه مكلفين و بعضى مخصوص مؤمنان است . ضمناً از اين آية استفاده مىشود كه معارف و عقائد ، ضرورى و بديهى نيستند زيرا اگر چنين بودند نياز به استدلال و احتجاج در اثبات صانع نبود و نيز از اين آيه ميتوان استفاده كرد كه تقليد و پيروى كوركورانه غلط ، و دنبال استدلال رفتن صحيح و نيكو است . استفاده سوم ما از آيه اينست كه خدا را از راه افعال و آثارش كه از غير خدا ساخته نيست شناخته‌ايم . در تفسير ابن عباس چنين آمده است : خداوند بر نمرود پشه‌اى را مسلط كرد روى لب نمرود نشست و گزيد نمرود خواست با دست پشه را دور كند پشه به بينى نمرود رفت و از آنجا به مغزش رسيد و چهل شب او را عذاب و آزار ميداد تا هلاك شد .