و گمراهى به نور هدايت بيرون ميآورد و همانطور كه تاريكى مانع ديدن اشياء است كفر ، هم جلو درك حقايق را ميگيرد و چون خداوند مؤمنان را هدايت و دليلها و حجتها براى آنان اقامه نموده است پس آنان را از تاريكيها بنور بيرون آورده است و بديهى است كه اگر هدايت و تشويقها و تهديدهاى الهى نبود مردم از كفر به ايمان - درنمىآمدند همانطور كه اگر كسى را به داخل شدن شهرى تشويق كنيم و آن قدر به او بگوئيم تا او داخل گردد صحيح است كه بگوئيم : ما فلان شخص را به آن شهر وارد نموده و از جايى كه بود بيرون آورديم .
« وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ »
و كسانى كه كفر ورزيدند دوستان و يارانشان و آنكه عهدهدار امور آنان است طاغوت مىباشد و كلمه طاغوت در اينجا مفرد ولى به معناى جمع است و مراد از آن بقول ابن عباس ، « شيطان » و بقول مقاتل « رؤساء و رهبران گمراهى » مىباشد .
« يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ »
آنان را از نور ايمان و اطاعت و هدايت بسوى تاريكيهاى كفر و معصيت و گمراهى خارج مينمايند .
و چون « طاغوت » ها ( هر چه اراده شود از آن ) سبب گمراهى اين دسته از مردم بوده و آنان را دعوت و تشويق به گناه و كفر كرده و گناهان را در نظرشان جلوه دادهاند از اين جهت بيرون آمدن آنها از نور به تاريكى به طاغوت نسبت داده شده است .
دفع توهم :
بعضى پنداشتهاند كه چون خداوند بيرون آمدن مؤمنان را از تاريكى به نور ، به خودش نسبت داده است پس ايمان ، كار و فعل خداست .
ولى اضافه و نسبت دادن بيرون آمدن كفار از نور به تاريكى به « طاغوت » اين پندار و توهم را دفع و باطل مىكند زيرا مسلماً كفر ، فعل طاغوت نيست و بعقيده اينان ايمان و كفر هر دو فعل خداست باضافه اگر ايمان فعل خدا باشد كه اينان پنداشتهاند نبايد خداوند ناصر و كمك مؤمنان و رسوا و خوار كننده كفار باشد زيرا وقتى ايمان و كفر هر دو فعل خدا باشد پس مردم ، تقصير و گناه يا فضيلت و برترى ندارند و فرقى