سازها چشم انها زود فاسد وكور مىشود
قوّهء شنيدن
- از زمان تولد در كار است هر صوتي بكوش طفل مىرسد طبعا سر را بطرف آن برميكرداند وباين وسيله مىشود أو را از كريهء ساكت كرد كه چند زنكوله بهم مىبندند بدست أو مىدهند انها را حركت داده از صداى انها خوشوقت شده كريه را فراموش مىكند قدرى كه بزركتر شد از جميع نغمات موسيقى فرحناك شده تحريكى در قوهء سامعهء أو مىكنند قوهء شنيدن نيز چنانكه مذكور شد از تربيت ورياضت معتدل نمو وبروز مىكند اما اكر عمل آن زياد وشديد شود خسته مىشود مثل اينكه در قوهء بصر كفتيم نمىشود آن را مستمرا بكار برد اكر چند ساعت متوالى يك صوتي را بشنود موجب خلل شنوائى مىكردد صوتهاى كريهء ناملايم تمام بنيان عصبانى را تحريك كرده أطفال را متنفّر مىكند بعكس أصوات حسنه كه انها را قوى مىكنند أطفال نغمات دلكش ساده را دوست دارند وبراي تربيت قوهء سامعهء انها بسيار مفيد است تأثير نغمات در انها مختلف است بعضي انها را اكرچه خسته وازرده هم باشند راحت مىكنند بعضي انها را بحركت ورفتار مىآورند بعضي انها را مسرور وبعضي مغموم يا خاموش مىكنند يا بتكلم مىآورند كلية نغمات والحان موافق ملايم رياضت وتربيت خوبيست براي قوهء سمع انها بأنك دراى وصداى سائيدن چيزهاى زبر بروى اينه وسوهان زدن بفلزات وارّه كردن وأمثال انها براي كوش انها همان اثر وضرر را دارند كه روشنائى وألوان زننده براي چشم داشت از صداى بسيار عالي مثل صداى توپ بخصوص كه نزديك باشد بايد اجتناب كنند كه اين قوه را ضعيف يا فاسد مىكند چنانچه كوش توبچيها غالبا سنكين است شلّيك توپ ورعد كاهى موجب هلاكت ماهيان در قعر بركهها شده است البتة در كوش نازك طفل هم اثر ناكوارى خواهد كرد بر مادرها است كه كوش أطفال را پاك كنند