پس حواس ظاهرهاند كه أسباب ارتباط ميان ما وساير موجودات خارجيّهء عالمند كه عادت بأنها مدد مىكند واثر جديدى بأنها مىكند وأسباب تكميل انها مىشود واين مطلب اينقدر مهمّ است كه بايستى در اين قسمت سيّم بيان مبسوطي از ان نمائيم اما بعض مطالب متعلّق بان سابقا مذكور شده باقي را هم در تربيت حواس ودر تربيتهاى نفسانيّه وشعوريّه بيان مىنمائيم
فصل دويّم در حفظ صحت أطفال وتربيت انها از زمان فطام تا هفتسالكى
اوّل در صفات وحالات مخصوصهء باين هنكام از حيوة أطفال
- در اين هنكام طفل خيلى تند نمو مىكند واين بيشتر از اثر حسّ طبيعي وسرعت دوران خون است چون نموّ أو سريع است عمل هضم أو ومعدهء أو بسيار قويست كمكم حواس ظاهره در قواى باطنه ومشاعر اثر مخصوص كرده طفل بهوش مىآيد بناى پرسيدن مىكند چون هرچه مىبيند نديده بود وبراي أو تازكى دارد اصرارى در دانستن وفهميدن ان دارد اين است كه متّصل مىپرسد وچونو چرا مىكند در اين وقت است كه جميع محرّكات زندكانى در أو اثر مىكند ميل هم از زمان تولّد در أو قوى وهوسكار است هرچه مىبيند مىخواهد واصرار وكريه مىكند كه خواهش خود را بهر قسم است بعمل بياورد بزودى شروع مىكند بحرف زدن وفهماندن وتفحّص واستدلال كردن قواى نفسانيّه وشعوريه أو يك مرتبه ظاهر مىشوند وهمه بيكديكر مدد مىكنند هر روز يكى از قواى انساني در أو بروز كرده ثابت وراسخ مىكردد بايد پدر ومادر يا مربّئى كه دارد انها را بخوبى در ذهن أو بكارند وبطرز خوشى ابيارى كنند اين تربيتهاى اوليّه براي انها بسيار مهمّ ومفيد است اكر دقيقهء در انها اهمال كنند فرسنكها عقب مىافتند اكر دايه كه أو را شير مىداد وديكر شير نمىدهد دهاتى ونادان بود أو را خارج