راه مىافتند وزودتر از ديكران دندان بيرون مىآورند وحرف مىزنند وزياد مستعدّ بامراض كبد وكليهاند سينهء انها دراز ومدوّر مىشود وسبب ان كثرت امراض سينه است
پس از چندى توبركولها در ريه ( سل ريه ) يا در حجب دماغ ( ورم حجب توبركولى ) يا در ماساريقا ( كارّ ) ظاهر مىشوند اين مرض أغلب ارثى است اما از بدى حفظ صحّت وبدى تغذيه وتمكن در اطاقهاى تحتانى رطوبى وأمثال انها نيز عارض مىشود بعضي كفتهاند توبركول سبب خنازير مىشود وخنازير هم سبب توبركول مىشود واين خطا است انها دو مرض مغاير يكديكر وهريك مرض مستقلّىاند توبركول ممكن است حاد يا مزمن باشد در صورت حدّت تب شدت مىكند وخيلى زود لاغر مىشوند ممكن است در چند هفته هلاك شوند ( سلّ سواره ) يا اينكه مزمن شود وموجب أنمى ( قلت خون ) كردد در آن وقت رفتار ان بطئى شده بدن نرم عطش زياد جلد كرم وعمل أمعاء مختل وسرفهاى كوچكى مىكنند ووجع مبهم وسريع الزوال حرارت بدن مختلف وتغييرپذير كاهى زياد وكاهى كم مىشود كه در شب از سى وهفت درجه وهفت عشر مىكذرد وصبح تخفيف دارد واين از علامات ثابتهء مشخّصهء مرض است كاهى بقدرى تغيير مىپذيرد كه در شب بچهل درجه رسيده صبح بسى وهفت وسى وشش درجه وشش عشر مىرسد وبامداد تمام بدن عرق مىكند خشكى زياد كف دستها وكف پاها نيز از علامات مشخصهء اين مرض است چنانكه در كساحه وخنازير مذكور شد بايد تمام شرايط حفظ صحتى وپيشبندى را در اينجا هم مرعى داشت اكر پدر ومادر انها توبركولى بودهاند انها را بدايهء فربه صحيح المزاجى بدهند اهتمام زيادى در خوبى تغذيه ورياضات انها كنند مفيدتر از هر چيز خوبى هوا وتغيير ابوهواى بد است
مشاعر انها را خسته نكنند زود بمكتب نكذارند اكر هوا سرد نباشد همهروزه
إحياء الأطفال مظفري ( فارسي ) — صفحة 154
مساهمون: ميرزا علي بن زين العابدين همدانى ( ميرزا علي دكتور )
ص١٥٤