هر جاى « 17 » كه ليف مستطيل و مورّب باشد مستعرض نيز باشد و امّا شايد كه مستعرض باشد و ايشان نباشند « 18 » ؛ و اسناد افاعيل به ليفات از جهت آن است كه مشاهده مىشود كه هرگاه « 19 » كه ضررى به ايشان لاحق مىشود ضرر آن فعل خاصّ ، ظاهر مىگردد ؛ و هرگاه كه عضوى از اعضاى يك طبقه باشد ، ليفات او به طريق طول بود و هرگاه كه دو طبقه باشد به طريق عرض ؛ و نزد « 20 » ابو على سينا « 21 » آن است كه ليف عرضى « 22 » در طبقهء خارجى باشد و آن دو ليف ديگر در طبقهء داخلى « 23 » ، و جالينوس بر اين نصّ دارد ؛ و پيش بعضى از « 24 » اهل تشريح آن است كه ليفات مستعرضه در طبقهء داخلى نيز هست و سخن جالينوس در تشريح اوثق است ؛ بنا بر آنكه او مشاهده كرده ، و ابو على گويد كه « 25 » در اين باب قياس معتبر است نه مشاهده ؛ و اعضاى عصبانى كه محيط است به اجسام غريبه ، بسيط است يا مركّب . بسيط دو نوع است : اوّل چنانچه « 26 » اغشيه ، و آن يا « 27 » يك طبقه باشد ، چنانچه اغشيهء عضلات ، يا دو طبقه ، چون « 28 » اغشيهء اعضاى باطنى ؛ و صاحب كامل « 29 » در تشريح اغشيه نصّ كرده « 30 » بر اين ؛ و دوم چنانچه
هامش
( 17 ) . ج ، ل : در جايى .
( 18 ) . ش : - و ايشان نباشند ؛ ط : نباشد .
( 19 ) . ج ، ل ، ش : مىرود در حالتى .
( 20 ) . ج ، ل ، ط : پيش .
( 21 ) . س : - سينا .
( 22 ) . ط : عريض ؛ ش ، ل : - ليف عرضى .
( 23 ) . ط : + نيز هست .
( 24 ) . ش : - بعضى از .
( 25 ) . س ، ن ، ج ، ط ، ش : - كه .
( 26 ) . ط : چنان كه .
( 27 ) . ج ، ل ، ش : - يا .
( 28 ) . ج ، ش : چنانچه ؛ ط : كه .
( 29 ) . كامل : كتابى است طبى و مبسوط به زبان عربى معروف به « طب ملكى » از على بن عباس مجوسى اهوازى ( متوفى 384 ه . ق . ) . وى اين كتاب را براى عضد الدولهء ديلمى فنا خسرو بن ركن الدوله فراهم آورده است . اين كتاب شامل اطلاعات علمى و عملى طب و قرابادين مىباشد . ( زبدة الآثار ، ص 312 ) .
( 30 ) . ش : فصل دارد .