امعا « 1 » :
مخلوق است از اغشيه و آورده و شرايين و ليفات عصبانى و او شش است ، چنان كه گفتهاند :
بيت « 2 »
رودههاى آدمى اندر عدد شش بيش نيست * كردم آن را جمله در يك بيت منظوم ، اى حكيم !
اوّلش اثنا عشر ، پس صايم و آنگه دقيق * وز پس او اعور و قولون و آنگه مستقيم
هامش
( 1 ) . امعا يا رودهها به قرار زير است : رودهء كوچك كه يك لولهء عضلانى مارپيچى 20 فوتى است كه تقريبا تمام شكم را اشغال مىنمايد .
رودهء اثنى عشرى يا دوازدهه( Duodenum )به انتهاى پيلورى معده چسبيده است و تا رودهء صائم تقريبا 25 سانتىمتر طول دارد و هلالى شكل مىباشد و مجراى لوزالمعدى و مجراى مشترك صفرا در آن خالى مىشوند .
رودهء صائم ( ژوژنم ) قسمت ميانى رودهء باريك است و تقريبا 8 فوت طول دارد .
تهى روده ( ايليوم ) طويلترين قسمت رودهء كوچك است و تقريبا 12 فوت طول دارد .
ايليوم در پايين شكم جاى دارد و به رودهء بزرگ ختم مىشود .
رودهء بزرگ كه 5 تا 6 فوت طول دارد و حدود 5 / 2 تا 13 اينچ ( 6 تا 8 سانتيمتر ) قطر دارد و قطر آن به سمت مقعد كاهش مىيابد . رودهء بزرگ به رودهء اعور ( كور يا سكوم ) با آپانديس آن ، كلون و راست روده تقسيم مىشود :
رودهء اعور ( كور يا سكوم ) كه در ربع تحتانى راست شكم قرار دارد و 2 تا 3 اينچ ( 5 تا 8 سانتيمتر ) طول دارد و آپانديس به آن چسبيده و به شكل كرم است .
كولن كه خود به چهار قسمت تقسيم مىشود كه همان رودهء قولون است .
و راست روده يا ركتوم كه آخرين قسمت رودهء بزرگ است و حدود 7 تا 8 اينچ ( 18 تا 20 سانتيمتر ) طول دارد . ( ر ك : آموزش اصطلاحات پزشكى ، صص 392 - 395 ) .
( 2 ) . ش : قطعه ؛ ط : شعر .