راست جگر است « 1 » و حرارتى تمام دارد . اگر دل نيز كه معدن حرارت غريزى است مايل به طرف راست شدى حرارت بر يك شقّ مستولى گشتى و موجب مضرّت شدى ؛ و ديگر آنكه طحال « 2 » در جانب چپ است و مفرغهء سوداست و مزاج او سرد و خشك است . پس حكمت بارى - عزّ اسمه - اقتضاى آن كرد « 3 » كه قلب مايل بدين طرف باشد تا اعتدال در اين شقّ حاصل گردد ؛ و چون قلب اشرف اعضاى رييسه است ، اگر آفتى و جراحتى « 4 » به دو رسد متحمّل نباشد « 5 » ؛ چنان كه گفتهاند : « ألقلب لا يحتمل « 6 » الجراحة و يصحبها الموت » ؛ و گفتهاند كه هر حيوانى كه دل او بزرگتر باشد « 7 » حرارت و تهوّر او زياده « 8 » باشد ، مگر حيوانى كه حرارت در « 9 » او كمتر باشد .
ريه « 10 » :
مخلوق است از لحم وريدى « 11 » سخيف و از شعب شريان
هامش
( 1 ) . س : - است .
( 2 ) . ش ( زير سطر ) : + يعنى سپرز .
( 3 ) . ط : كرده .
( 4 ) . ش ، ن ، ل ، ط : حرارتى .
( 5 ) . ن ، ل : باشد .
( 6 ) . ش : + الحرارت .
( 7 ) . ل : بود .
( 8 ) . ن : + تر .
( 9 ) . س : - در .
( 10 ) . ريهها دو كيسهء غشايى بزرگ بستهء مخروطى شكل در حفرهء جنب هستند كه اعضاى تنفسى مىباشند . هر كيسه محتوى ميليونها حبابچه ( حدود 300 ميليون حبابچه در يك جفت ريه ) است كه جدارشان را مويرگهاى خونى آستر مىكنند . كيسهء سروزى كه ريهها را محصور مىكند جنب احشائى( Visceral Pleura )ناميده مىشود ؛ و قفسهء سينه كه در آن ريهها قرار دارند با جنب جدارى( Parietal Pleura )پوشيده شده است . فضاى مجازى محصور بين پردههاى جنب را حفرهء جنب( Pleural Cavity )گويند . ( آموزش اصطلاحات پزشكى ، ص 353 ) .
( 11 ) . ل ، ن ، ط : وردى .