احساس ضعف و شكست كنند ، شكست نظامى آنها آسانتر خواهد بود ؛
قيل له بأىّ شىء غلبت الاقران ؟ فقال ( ع ) : ما لقيت رجلا الا اعاننى على نفسه . ( يومى بذلك الى تمكّن هيبته فى القلوب ) . « 1 »
از حضرت على ( ع ) پرسيدند : چگونه بر هماوردان پيروز گشتى ؟ فرمود :
كسى را نديدم جز كه مرا بر خود يارى داد . شريف رضى گفت : اشارت بدين مىفرمايد كه بيم من در دل او مىافتاد .
ج . آزادى و نماز
ملاحظه مىشود كه رسول اكرم ( ص ) يسار غلام را وقتى ديد نماز مىخواند ، آزاد فرمود . در حديث آمده كه امام سجاد ( ع ) موالى خود را با يادآورى گناهانشان آزاد مىكرد . « 2 » چنان كه وقتى امام تكه نانى را روى زمين ديد ، برداشت و به غلامش داد ؛ غلام آن نان را خورد ؛ امام آزادش كرد . « 3 » امام حسن مجتبى ( ع ) نيز وقتى غلامى را ديد كه به سگى غذا مىدهد ، او را خريد و آزاد كرد . « 4 »
شايد بتوان گفت هدف اصلى از آزادى بردگان در چنين مناسبتهايى خصوصا نماز ، پيوند دادن آنها با نماز و پايبندي به آن بوده است . همچنان كه اين بردگان آزاد شده ، الگوى جديدى از انسان مكتبى را كه براى هدفش زندگى و مبارزه مىكند ، و حاضر است ، در اين راه ارزشمندترين دارايى خود را كه جان اوست ، تقديم كند ؛ در چهره و شخصيت رسول خدا ( ص ) مىبيند .
او درمىيابد كه هدف اين مرد ، سيطره و حاكميت بر مردم و فرمانروايى نيست ؛
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، حكمت 318 .
( 2 ) . بحار الانوار ، 46 / 103 .
( 3 ) . تاريخ جرجان ، 418 .
( 4 ) . بحار الانوار ، 44 / 194 ؛ مناقب آل ابى طالب ، 4 / 75 .