10 . كشتههاى احزاب
در جنگ خندق هشت نفر از مشركان كشته شدند . « 1 » گفتهاند : سه نفر « 2 » و در مقابل برخى شمار كشتههاى احزاب را چهار نفر مىدانند كه همگى از قريش بودند . « 3 »
اسامى كشتههاى مشركان به اين شرح است ؛ منبه بن عثمان ( يا عثمان بن امية بن منبه ) كه در خندق تير خورد و در مكّه مرد ، نوفل بن عبد اللّه و عمرو بن عبد ود « 4 » و عبيد بن سباق . « 5 » عبيد قابل تأمّل است . دربارهء او به سخن ابن اسحاق مراجعه كنيد . يكى ديگر از كشتههاى احزاب چنان كه ديديم ، حسل بن عمرو بن عبد ود بود كه همراه پدرش كشته شد . ابن شهرآشوب مىگويد :
على ( ع ) در جنگ احزاب افراد زير را كشت : عمرو بن عبد ود و فرزندش ، نوفل بن عبد اللّه بن مغيره ، منبه بن عثمان عبدرى ، و هبيرة بن ابى وهب مخزومى . « 6 »
11 . بازگشت به مدينه
گفتهاند : چون آن شب را پيامبر ( ص ) در كنار خندق صبح كرد ، ديگر هيچكس از سپاه دشمن باقى نماند ، بلكه همگى گريخته و به سرزمينهاى خويش كوچ كرده بودند . پيامبر ( ص ) به مسلمانان اجازه فرمودند كه به
هامش
( 1 ) . تاريخ يعقوبى ، 2 / 50 .
( 2 ) . به منابعى مراجعه كنيد كه شمار شهدا را شش نفر مىدانست .
( 3 ) . العبر ، 2 / 2 / 32 ؛ روح المعانى ، 21 / 175 .
( 4 ) . امتاع الاسماع ، 1 / 240 - 241 ؛ سبل الهدى و الرشاد ، 4 / 550 - 551 ؛ المغازى ، 2 / 495 - 496 ؛ عيون الاثر ، 2 / 67 ؛ البداية و النهايه ، 4 / 115 - 116 ؛ حبيب السير ، 1 / 364 ؛ بهجة المحافل ، 1 / 272 ؛ روح المعانى ، 21 / 175 .
( 5 ) . البحر المحيط ، 7 / 224 .
( 6 ) . مناقب آل ابى طالب ، 2 / 83 .