چند روز عايشه حضور داشت و پس از او امّ سلمه و بعد از او زينب دختر جحش و ميان همين سه نفر نوبت بود . اين سه بانو در خندق حضور داشتند و ديگر همسران پيغمبر ( ص ) در كوشكهاى بنى حارثه بودند . گفتهاند : برخى از آنان در كوشك مسير ( نسر ) بودند كه در محلهء بنى زريق قرار داشت و استوار بود . گفته مىشود : برخى از همسران حضرت در برج فارع بودند . ما همه اينها را شنيدهايم . « 1 »
ما ، در صحّت اين مطالب شك داريم ؛
أ . امّ سلمه تصريح كرده كه من در خندق همراه رسول خدا ( ص ) بودم ، هرگز از او جدا نمىشدم ، با آن كه سرماى سختى بود ، پيامبر ( ص ) شخصا در خندق پاسدارى مىداد . « 2 »
ب . نمىتوانيم بپذيريم كه رسول خدا ( ص ) برخى از زنان خود را در بر ديگر همسران خويش ترجيح داده است . چرا فقط بين همين سه بانو نوبت قرار داد ؟ در متون و روايات نيامده كه احدى از آنان گفته باشد در خندق ، از حق خود به نفع ديگرى دست برداشته است . اگر چه اين احتمال وجود دارد .
ما گمان مىبريم ، اگر اين حديث درست باشد ، علّت اين كار حضرت در برقرارى نوبت بين همين سه بانو ، آن باشد كه در آن زمان همين سه نفر ، همسر حضرت بودهاند و سوده دختر زمعه كه زن مسنى بود ، شب خود را به عايشه بخشيده بود . بنابراين بايد به تاريخ ازدواج پيامبر ( ص ) با همسرانش مراجعه كنيم تا صحّت و قسم اين احتمال روشن شود . به هر حال احتمال مىدهيم ، نتيجهء اين تحقيق همان باشد كه بيان كردهايم .
هامش
( 1 ) . المغازى ، 2 / 454 ؛ بنگريد : سبل الهدى و الرشاد ، 4 / 518 ؛ امتاع الاسماع ، 1 / 225 ؛ سيره حلبى ، 2 / 314 .
( 2 ) . المغازى ، 2 / 464 .