نجات شهرت و آوازه و بازگرداندن هيبت از دسته رفتهشان بود كه به سبب تخلف از حضور در وعدهگاه بدر الموعد به شدت آسيبديده و از هم پاشيده بود . انگيزه مشركان را بايد در كينههاى نهفته در دلهاى شمار زيادى از آنان و آرزوى دستيابى به مال دنيا و محصول خيبر دانست كه بسيارى براى كسب آن لحظه شمارى مىكردند .
چنان كه پاسخ به خواستههاى شيطانى را نبايد در شمارش انگيزههاى بسيارى از اعراب متكبر و خود خواه از نظر دور داشت .
خندهدار و هم گريهآور است كه مىبينيم يهوديان مىخواهند به واسطه قريش و قبايل عرب بر محمّد و مسلمانان پيروز شوند و قريش در صدد است تا با بهرهگيرى از خيانت يهود و يارى غطفان و ديگر قبايل عرب ، دقيقا به همين هدف نايل شود ، امّا غطفان و ديگر قبايل عرب با تكيه بر تلاش قريش و كيد يهود بنا دارد كه به مال و ثروت دست يابد ، ليكن اهتمام آنان براى نابودى و ريشه كنى اسلام و مسلمانان به اهتمام يهود و قريش در اين باره ، نمىرسيد .
ح . اهداف جنگ خندق
آن چنان كه از روايات تاريخى دربارهء جنگ احزاب به دست مىآيد ، هدف احزاب نابودى محمّد و همراهان او بود ، امّا اگر نخواهيم اين مطلب را با دقّت بيشتر تعيين كنيم ، بايد به اين سخنان امام على ( ع ) توجّه كنيم كه هدف احزاب را از تحميل جنگ خندق چنين بيان فرمود :
ان قريشا و العرب تجمّعت و عقدت بينها عقدا و ميثاقا لا ترجع من وجهها حتى تقتل رسول اللّه و تقتلنا معه معاشر بنى عبد المطلب . « 1 »
قريش و عرب گرد هم آمدند و با هم عهد و ميثاق بستند كه از اين راه بازنگردند تا رسول خدا ( ص ) و ما فرزندان عبد المطلب را كه همراه او
هامش
( 1 ) . الخصال ، 2 / 368 ؛ بحار الانوار ، 20 / 244 ؛ شرح الاخبار ، 1 / 287 ؛ الاختصاص ، 166 - 167 .