و . شأن نزول آيه سوره نساء
روايات تاريخى در مورد جنگ احزاب يادآور شده كه آيات 51 - 54 سوره نساء دربارهء آن دسته از يهوديان فرود آمد كه به مكّه رفتند تا قريش و ديگر قبائل عرب را براى جنگ با پيغمبر ( ص ) تشويق كنند . بدين ترتيب به گردآورى نيرو پرداختند و سپاه احزاب را به راه انداختند تا غزوه خندق به وقوع پيوست . اين آيات مباركه چنين مىفرمايد :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَ مَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيراً ، أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذاً لا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيراً ، أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ . . .
« 1 »
آيا كسانى را كه از كتاب ( آسمانى ) نصيبى يافتهاند ، نديدهاى كه به جبت و طاغوت ايمان دارند ، و دربارهء كسانى كه كفر ورزيدهاند ، مىگويند :
اينان از كسانى كه ايمان آوردهاند راهيافتهترند . اينانند كه خدا لعنتشان كرده و هر كه را خدا لعنت كند ، هرگز براى او ياورى نخواهى يافت . آيا آنان نصيبى از حكومت دارند ؟ ( اگر هم داشتند ) به قدر نقطهء پشت هستهء خرمايى ، ( چيزى ) به مردم نمىدادند ؛ بلكه به مردم ، براى آنچه خدا از فضل خويش به آنان عطا كرده رشك مىورزند . . .
ما به دلايل زير ترديد داريم كه اين آيات به اين مناسبت فرود آمده باشد :
1 . روايتى مىگويد : اين آيه به مناسبت ديگرى پيش از غزوه خندق فرود آمده است و آن هنگامى بود كه كعب بن اشرف يهودى به نزد قريش رفت تا مگر آنان را براى جنگ با پيغمبر ( ص ) تشويق نمايد . قريش از او پرسيدند كه كدام يك از آنان بر هدايت است و او پاسخى نزديك به آنچه گذشت ، داد .
گفتهاند : مشركان قريش از او خواستند تا در مقابل بتان آنها سجده كند تا
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) : 51 - 54 .